الفرقان ٦٦

از الکتاب
کپی متن آیه
إِنَّهَا سَاءَتْ‌ مُسْتَقَرّاً وَ مُقَاماً

ترجمه

مسلّماً آن (جهنم)، بد جایگاه و بد محلّ اقامتی است!»

|به راستى آن بد قرارگاه و جايگاهى است

و در حقيقت، آن بد قرارگاه و جايگاهى است.

که آنجا بسیار بد قرارگاه و بد منزلگاهی است.

قطعاً دوزخ بد قرارگاه و بد اقامت گاهی است.

جهنم بد قرارگاه و بد مكانى است.

آن بد جایگاه و منزلگاهی است‌

همانا آن بد آرامگاهى و بد ماندن جايى است.

بی‌گمان دوزخ بدترین قرارگاه و جایگاه است.

«همواره جهنم چه بدقرارگاه و پایگاهی است.»

همانا آن زشت است در آرامش و جایگاه‌

It is indeed a miserable residence and destination.”

ترتیل:
ترجمه:
الفرقان ٦٥ آیه ٦٦ الفرقان ٦٧
سوره : سوره الفرقان
نزول : ٦ بعثت
اطلاعات آماری
تعداد کلمات : ٥
تعداد حروف :

معنی کلمات و عبارات

«مُسْتَقَرّاً»: مکان ماندن موقّت. «مُقَاماً»: محلّ اقامت دائم. «مُسْتَقَرّاً وَ مُقَاماً»: عطف این دو واژه بر یکدیگر، بیانگر افزایش کمیّت و کیفیّت عذاب و رو به فزونی نهادن آن در طول مدّت است (نگا: فاطر / ).

آیات مرتبط (تعداد ریشه‌های مشترک)

تفسیر


تفسیر نور (محسن قرائتی)


إِنَّها ساءَتْ مُسْتَقَرًّا وَ مُقاماً «66»

به درستى كه دوزخ، جايگاه و منزلگاه بدى است.

نکته ها

كلمه‌ى «غرام» در اصل به معناى مصيبتى است كه انسان در برابر آن راه فرار ندارد و نوعى التزام وتعهّد بر دوش او قرار مى‌دهد كه در زبان فارسى به آن تاوان مى‌گويند. «1»

فكر نجات از آتش هم بايد از طريق عبادت باشد و هم از طريق ديگر اعمال نيك. حضرت على عليه السلام آن گاه كه اموالى را در راه خدا وقف مى‌كردند، در وقفنامه‌ى خود مى‌نوشتند: اين اموال را وقف كردم، تا بدين وسيله از آتش دوزخ درامان باشم وآتش دوزخ نيز از من دور باشد. «2»


«1». التحقيق فى‌كلمات القرآن.

«2». صافى، ج 2، ص 104.

جلد 6 - صفحه 281

پیام ها

1- اگر شب زنده‌دار هم هستيد، مغرور نشويد. وَ الَّذِينَ يَقُولُونَ‌ ...

2- ياد معاد از ويژگى‌هاى بندگان خاصّ خداست. «رَبَّنَا اصْرِفْ عَنَّا عَذابَ جَهَنَّمَ»

3- بندگان خاصّ خداوند، بيش از آنكه طمع بهشت داشته باشند، از آتش دوزخ خوف دارند. يَبِيتُونَ‌ ... يَقُولُونَ رَبَّنَا اصْرِفْ عَنَّا عَذابَ جَهَنَّمَ‌

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)



إِنَّها ساءَتْ مُسْتَقَرًّا وَ مُقاماً (66)

إِنَّها ساءَتْ مُسْتَقَرًّا وَ مُقاماً: بدرستى كه جهنم بد است از روى آرامگاه و جاى بودن، يا در حالتى كه بد قرارگاه و مكان ايستادن است.


تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)


تَبارَكَ الَّذِي جَعَلَ فِي السَّماءِ بُرُوجاً وَ جَعَلَ فِيها سِراجاً وَ قَمَراً مُنِيراً (61) وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ خِلْفَةً لِمَنْ أَرادَ أَنْ يَذَّكَّرَ أَوْ أَرادَ شُكُوراً (62) وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً (63) وَ الَّذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّداً وَ قِياماً (64) وَ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا اصْرِفْ عَنَّا عَذابَ جَهَنَّمَ إِنَّ عَذابَها كانَ غَراماً (65)

إِنَّها ساءَتْ مُسْتَقَرًّا وَ مُقاماً (66) وَ الَّذِينَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَ لَمْ يَقْتُرُوا وَ كانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواماً (67) وَ الَّذِينَ لا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ وَ لا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلاَّ بِالْحَقِّ وَ لا يَزْنُونَ وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ يَلْقَ أَثاماً (68) يُضاعَفْ لَهُ الْعَذابُ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ يَخْلُدْ فِيهِ مُهاناً (69) إِلاَّ مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلاً صالِحاً فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً (70)

ترجمه‌

برتر آمد آنكه قرار داد در آسمان برجهائى و قرار داد در آن‌


جلد 4 صفحه 88

چراغى و ماهى نور دهنده‌

و او است آنكه قرار داد شب و روز را از پى هم آينده براى آنكس كه خواسته پند گيرد يا خواسته شكر گذارى را

و بندگان خداوند بخشنده آنانند كه ميروند بر زمين بفروتنى و آرامى و چون خطاب كنند بايشان نادانان گويند جوابى موجب سلامتى‌

و آنانكه شب را بروز ميآورند براى پروردگارشان در حالى كه هستند سجده كنندگان و بر پاى ايستادگان‌

و آنانكه ميگويند پروردگار ما بگردان از ما عذاب دوزخ را همانا عذابش باشد لازم‌

همانا آن بد جايگاه و مقامى است‌

و آنانكه چون خرج كنند زياده‌روى ننمايند و تنگ نگيرند و باشد ميان اين اعتدالى‌

و آنانكه نمى‌خوانند با خداوند خدائى ديگر را و نميكشند جاندارى را كه حرام گردانيد خدا مگر بحق و زنا نميكنند و كسيكه چنين كند مى‌يابد عقوبت را،

دو چندان شود برايش عذاب، روز قيامت و هميشه باشد در آن بخوارى‌

مگر آنكه بازگشت نمود و گرويد و كردكار شايسته را پس آنگروه تبديل ميكند خدا بديهاشانرا بخوبيها و باشد خدا آمرزنده مهربان.

تفسير

خداوند متعال در تعقيب امر خلقت كه در آيات سابقه اشاره بآن شده بود فرموده پر خير و بركت و داراى عزّت و عظمت و مزيّت و برترى است خداوندى كه قرارداد در آسمان برجهاى دوازده‌گانه را كه در اوائل سوره حجر ذيل آيه و لقد جعلنا فى السّماء بروجا شرح آن گذشت و نيز قرار داد در آن چراغى كه خورشيد است بدليل آنكه فرموده و جعل الشّمس سراجا يعنى قرار داد خدا خورشيد را چراغ و سرجا بصيغه جمع نيز قرائت شده بدليل آنكه فرموده و لقد زيّنّا السّماء الدّنيا بمصابيح و بنابر اين شامل ساير كواكبى كه از خود نور دارند ميشود ولى در جوامع از ائمه عليهم السلام نهى از قرائت آن شده و فرموده‌اند سراجا بايد خواند و مراد خورشيد است و نيز قرار داد در آن ماه عالم تاب را براى فوائد بسيارى كه از آن جمله پيدايش شبانه روز و تعيين شهور و سنين و ترتيب فصول چهارگانه است و در بعضى روايات بر آن تصريح شده و او است آنخداوندى كه قرار داد شب و روز را خليفه و جانشين يكديگر كه يكى از آن دو چون برود ديگرى بجايش آيد براى انجام امورى كه مناسب با روز است در روز و انجام امورى كه مناسب‌


جلد 4 صفحه 89

با شب است در شب و تدارك هر يك از آن امور در صورت فوت در ديگرى مانند بجا آوردن قضاى نمازهاى فوت شده از روز را در شب و بجا آوردن قضاى نمازهاى فوت شده از شب را در روز چنانچه در روايات مفسّره بآن تصريح شده و بنابر اين اختلاف شبانه روز و گردش آن براى كسى است كه بخواهد ذاكر يا شاكر باشد كه اگر عملى را نتوانست در روز انجام دهد شب قضاى آنرا بجا آورد يا اگر شب موفق بعبادتى نشد روز تدارك آنرا بنمايد و بعضى بذكر بتخفيف قرائت نموده‌اند و با اينمعنى انسب است و بنابر قرائت مشهور كه بتشديدين است ظاهرا مراد آنستكه اين اختلاف شبانه روز و تغيير آن بر وفق حكمت كه كاشف از وجود مغيّر حكيم است براى كسى مفيد است كه بخواهد معرفت بحق پيدا كند و متنبّه و متذكر گردد يا كسيكه بخواهد شكر منعم خود را بجا آورد چون از اين راه ميتواند بمقصود برسد و خداشناس شود و موفق بشكر گردد و بندگان خاص خداى بسيار بخشنده كسانى هستند كه راه ميروند بر زمين بتواضع و فروتنى و ملايمت و آرامى و بحال طبيعى و عادى نه با نخوت و تكبّر و گردن كشى و تبختر چنانچه در مجمع از امام صادق عليه السّلام نقل نموده كه مراد مردى است كه راه ميرود بطبع عادى خود نه بتكلف و نه بتبختر و در چند روايت بائمه اطهار تفسير شده كه از ترس دشمنان بملايمت و آرامى راه ميروند و نيز كسانى هستند كه چون اشخاص نادان با آنها بدرشتى و زشتى سخن گويند در مقابل با كمال مسالمت و ملايمت جواب دهند ما بشما كارى نداريم شما هم بما كارى نداشته باشيد تا از خير و شرّ يكديگر فارغ باشيم خلاصه آنكه طورى جواب گويند كه از شرّ آنها محفوظ بمانند و دنباله پيدا نكند و شايد در بعضى از موارد اگر سلام كنند يا سكوت نمايند بهتر باشد و كسانى هستند كه شب را بروز ميآورند و بيتوته ميكنند براى عبادت و نماز و بيشتر در حال سجود و قيامند چون عبادت در شب از ريا دورتر و بفراغت بال نزديكتر است و شرط قبول اعمال اقبال بخدا و ادبار از ماسوا است و كسانى هستند كه با آنكه شب مشغول بعبادت و روز بانجام وظيفه خود سر گرمند براى آنكه مبادا قصور يا تقصيرى از آنها سر زده باشد يا عبادت آنها بمقام قبول نرسد يا سلب توفيق در آتيه از آنها شود و مستحق‌


جلد 4 صفحه 90

عقوبت گردند با كمال تضرّع ميگويند پروردگارا بردار از ما عذاب دوزخ را كه آن مانند غريم و طلبكار ملازم بندگان گنه‌كار است و بهيچ وجه از آنها جدا نشود و آن دوزخ بد است از حيث مكان قرار و قيام و محتمل است دو جمله مؤكّده بانّ كلام خدا باشد باستقلال نه حكايت از قول آنها و كسانى هستند كه چون مال خدا داد خود را صرف و خرج نمايند زياده‌روى نميكنند و تنگ نميگيرند بر خود و عيالشان و كار آنها در ميان اين دو امر ناروا باعتدال قيام و استقرار دارد و بهيچيك از دو طرف تجاوز نميكند و يقتروا بكسر تاء و از باب افعال نيز قرائت شده است و قمى ره فرموده اسراف انفاق در معصيت و ناروا است و لم يقتروا يعنى بخل ننمودند از حق خدا و قوام، عدل و صرف در امرى است كه خدا بآن امر نموده و در مجمع از پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم نقل نموده كه كسيكه عطا كند در غير حق بتحقيق اسراف نموده و كسيكه منع كند از حق بتحقيق اقتار كرده و از امام صادق عليه السّلام روايت شده كه اسراف، بضايع نمودن مال و صرف آن در مصرفى است كه مضرّ ببدن باشد عرض شد كه اقتار چيست فرمود خوردن نان و نمك است با آنكه بتوانى بهتر بخورى عرض شد اقتصاد چيست فرمود خوردن نان و گوشت و شير و سركه و روغن است هر يك يكمرتبه بنظر حقير اين عناوين بالنّسبه باشخاص و ازمنه و احوال مختلف ميشود بهتر آنستكه بعرف واگذار شود و بگوئيم زياده روى و امساك مذموم و ميانه روى ممدوح است و در سور سابقه تحقيقاتى در حدّ اسراف و فرق آن با تبذير گذشت و كسانى هستند كه نميخوانند و پرستش نميكنند با خداوند و معبود حقيقى خود خدا و معبود ديگرى را از هر جنس و نوع باشد از جماد و نبات و حيوان و انسان و غيره چون شرك حقيقى اين است كه بزرگترين معاصى است و نيز نميكشند نفس محترمى را كه خداوند حرام فرموده قتل او را مگر بحق از قبيل قصاص و دفاع و در مقام اجراء حدود الهى و نيز زنا نميكنند خصوصا با محارم و از پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم نقل شده كه بزرگترين معاصى شرك است و بعد از آن قتل و بعد از آن زنا بترتيب مذكور در اين آيه ولى روايت از طريق عامّه است و در آن براى هر يك از قتل و زنا قيدى ذكر شده كه ميشود از آن استفاده نمود كه ذكر اين سه معصيت براى شيوع آن بين اعراب در زمان‌


جلد 4 صفحه 91

جاهليّت بوده و الّا بندگان خاص خدا كه متّصف بأوصاف مذكوره در آيات سابقه‌اند از تمام معاصى اجتناب مينمايند و شايد ترتيب ذكرى هم باين ملاحظه باشد كه اوّلا شرك و بعد از آن قتل و بعد از آن زنا شيوع داشته و آيه دلالت بر بزرگى معاصى مذكوره بترتيب مذكور ندارد كه مفسّرين بآن تمسّك نموده‌اند و حديث نبوى را براى خود مؤيّد قرار داده‌اند و در هر حال هر كس مرتكب اين معاصى شود بجزاى اثم و گناه خود خواهد رسيد در دنيا و در آخرت عذاب او چند برابر عذاب دنيا ميشود و هميشه در آن خواهد بود بخفّت و خوارى و قمى ره فرموده آثام نام واديى است از واديهاى جهنم از روى گداخته كه حدّتش دائم است و در آن مشرك و كشنده بنا حق و زناكارانند و عذاب آنها دو چندان خواهد بود و بنابر اين مضاعف شدن عذاب براى آنستكه مشرك وقتى قاتل و زانى هم باشد عذابش چند برابر خواهد شد چون كفار معاقبند بفروع چنانچه معاقبند باصول و مضاعفه بر دو برابر و چند برابر شدن اطلاق ميشود و بعضى آنرا باعتبار تعاقب اجزاء و انواع و ايام عذاب دانسته‌اند و تمام اين بيانات براى آنستكه خداوند كسيرا زيادتر از ميزان استحقاقش عذاب نميكند چون ظلم است پس دو برابر شدن از ميزان استحقاق مراد نيست و مشار اليه در و من يفعل ذالك مجموع سه گناه مذكور است نه آحاد آنها بقرينه خلود كه مخصوص بكفار است و يضاعف برفع و بحذف الف و تشديد برفع و جزم و متابعت يخلد در آن دو نيز قرائت شده است اين جزاى چنين گناهكارانى است مگر كسانيكه پشيمان شوند از كردارشان و ايمان بياورند و بوظيفه دينى خود عمل نمايند خداوند بدل ميفرمايد ببركت اسلام و ايمان گناهان آنها را كه در نامه اعمالشان ثبت شده بود بحسناتى كه از آنها در دنيا صادر شده و ميشود از اسلام و ايمان و اعمال خيريّه واجبه و مستحبّه كه مقابل با عقائد و اعمال سابقه آنها است چون اسلام محو ميكند تمام معاصى و جرائم سابقه را و خدا كارش از قديم مغفرت گنه‌كاران و رحمت بر بندگان بوده و هست و خواهد بود در امالى از امام باقر عليه السّلام نقل نموده كه پرسيدند از آنحضرت از قول خداوند فاولئك يبدّل اللّه سيّئاتهم حسنات فرمود آورده ميشود مؤمن گناه‌كار روز قيامت تا ميايستد در موقف حساب و خدا خودش‌


جلد 4 صفحه 92

بحساب او رسيدگى ميكند و احدى از مردم مطّلع بر حساب او نميشود پس خداوند باو ميشناساند گناهانش را و چون اقرار ميكند بآنها خداوند بنويسندگان ميفرمايد بدل كنيد گناهان او را بحسنات و ارائه دهيد بمردم پس مردم ميگويند اين بنده هيچ گناه نداشته بعد خدا ميفرمايد او را ببهشت ببريد و اين تأويل اين آيه است كه آن در گناهكاران از شيعيان ما است بخصوص و در روايتى از آنحضرت در تفسير اين قسمت از آيه وارد است كه خدا امر ميفرمايد حسنات دشمنان ما را بدوستان ما و سيّئات دوستان ما را بدشمنان ما بدهند و اين معناى تبديل است و از امام رضا عليه السّلام نقل نموده كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم فرمود دوستى ما اهل بيت گناهان را محو و حسنات را مضاعف نمايد و خدا مظالم بندگانرا كه در عهده دوستان ما است بعهده خود گيرد مگر ضرر و ستمى را كه باهل ايمان وارد نموده باشند پس ميفرمايد بگناهان حسنات شويد و باين معانى روايات بسيارى است كه اين صحيفه گنجايش ذكر آنرا ندارد و براى انطباق اين قبيل از روايات با موازين عقليّه تحقيقاتى در اوائل كتاب گذشت.

اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)


وَ الَّذِين‌َ يَقُولُون‌َ رَبَّنَا اصرِف‌ عَنّا عَذاب‌َ جَهَنَّم‌َ إِن‌َّ عَذابَها كان‌َ غَراماً (65) إِنَّها ساءَت‌ مُستَقَرًّا وَ مُقاماً (66)

ديگر ‌از‌ صفات‌ عباد الرحمن‌ ‌اينکه‌ ‌است‌ ‌که‌ كساني‌ هستند ‌که‌ ميگويند پروردگار ‌ما صرف‌ فرما ‌از‌ ‌ما عذاب‌ جهنم‌ ‌را‌ بدرستي‌ ‌که‌ عذاب‌ جهنم‌ هست‌ ثابت‌ و دائم‌ و ‌غير‌ مزيل‌.

(وَ الَّذِين‌َ يَقُولُون‌َ رَبَّنَا اصرِف‌ عَنّا عَذاب‌َ جَهَنَّم‌َ) اشكال‌: عباد الرحمن‌ ‌که‌ بندگان‌ خاص‌ الهي‌ نيستند بالاخص‌ ائمه طاهرين‌ بالقطع‌ و اليقين‌ ‌از‌ عذاب‌ الهي‌ و جهنم‌ مصروف‌ هستند بلكه‌ عذاب‌ خاص‌ اعداء ‌آنها‌ ‌است‌ ‌اينکه‌ چه‌ نحوه‌ دعاء ‌است‌.

جواب‌: كلمه ربنا و عنّا متكلم‌ ‌مع‌ الغير ‌است‌ و مراد ‌ما و شيعيان‌ ‌ما و دوستان‌ ‌ما ‌را‌ ‌از‌ عذاب‌ جهنم‌ مصروف‌ فرما و ‌اينکه‌ يك‌ نوع‌ شفاعت‌ ‌است‌ ‌در‌ حق‌ اهل‌ ايمان‌ ‌به‌ علاوه‌ صرف‌ عذاب‌ منوط ‌به‌ توفيق‌ و عنايت‌ خداوند ‌است‌ ‌به‌ اينكه‌ موفق‌ شدند ‌به‌ ايمان‌ كامل‌ و اعمال‌ صالحه‌ و تقوي‌ ‌تا‌ مقام‌ عصمت‌ تمام‌ ‌به‌ عنايت‌ ‌او‌ ‌است‌.

جلد 13 - صفحه 654

(إِن‌َّ عَذابَها كان‌َ غَراماً) غرام‌ ‌را‌ تفسير ‌به‌ شدت‌ و ثبات‌ و دوام‌ كردند و شدت‌ و عظمت‌ و الم‌ ‌او‌ ‌را‌ ‌در‌ قرآن‌ بيان‌ فرموده‌ عذابا شديدا.

عذاب‌ اليم‌، عذاب‌ عظيم‌، عذاب‌ مهين‌ و اما ثبات‌ و دوام‌ ‌او‌ ‌را‌ فرموده‌ (خالدا ‌فيها‌ ‌لا‌ يفتر عنهم‌ العذاب‌ كُلَّما أَرادُوا أَن‌ يَخرُجُوا مِنها مِن‌ غَم‌ٍّ أُعِيدُوا فِيها) و ‌غير‌ اينها ‌از‌ آيات‌. و اشاره‌ ‌اينکه‌ عذابها ‌است‌ آيه ‌بعد‌ (إِنَّها ساءَت‌ مُستَقَرًّا وَ مُقاماً).

برگزیده تفسیر نمونه


]

(آیه 66)- «چرا که جهنم بد جایگاه و بد محل اقامتی است» (إِنَّها ساءَتْ مُسْتَقَرًّا وَ مُقاماً).

با این که آنها شبها به یاد خدا هستند و به عبادتش مشغول، و روزها در مسیر انجام وظیفه گام بر می‌دارند باز هم قلوبشان مملوّ از ترس مسؤولیتهاست، همان ترسی که عامل نیرومندی برای حرکت به سوی انجام وظیفه بیشتر و بهتر است.

نکات آیه

۱ - جهنم، قرارگاه و اقامتگاهى بس بد و آزاردهنده (عذاب جهنّم ... إنّها ساءت مستقرًّا و مقامًا) «مستقراً» تمیز براى ضمیر مستتر در «ساءت» و به معناى محل استقرار است. «مقام» نیز اسم مکان و به معناى اقامتگاه مى باشد.

۲ - بد و ناگوار بودن جهنم براى انسان، موجب هراسناکى و دست به دعا برداشتن بندگان خالص خدا به درگاه الهى براى رهایى از آن (ربّنا اصرف عنّا عذاب جهنّم ... إنّها ساءت مستقرًّا و مقامًا) برداشت فوق، با توجه به این نکته است که جمله «إنّها ساءت...» تعلیل براى جمله «و الذین یقولون ربّنا اصرف...» است; یعنى، چون جهنم جایگاه بدى است، بندگان خدا براى نجات خود از آن، دست به دعا برمى دارند.

۳ - سرنوشت بد و اقامتگاه ناگوار انسان در جهنم، مقتضى هراسان بودن، اضطراب، تضرع و دعا کردن به درگاه الهى است. (ربّنا اصرف عنّا عذاب جهنّم ... إنّها ساءت مستقرًّا و مقامًا)

۴ - جمله «ربّنا اصرف عنّا عذاب جهنّم إنّ عذابهاکان غراماً. إنّها ساءت مستقرّاً و مقاماً»، متن دعا و تضرع بندگان خالص خدا به درگاه الهى (و الذین یقولون ربّنا اصرف عنّا عذاب جهنّم ...إنّها ساءت مستقرًّا و مقامًا) برداشت یاد شده مبتنى بر این نکته است که جمله «إنّ عذابها تا مستقراًو مقاماً» نیز مانند جمله «ربّنا اصرف عنّا عذاب جهنّم» جزء دعا و تضرع عبادالرحمان باشد.

موضوعات مرتبط

  • اضطراب: زمینه اضطراب ۳
  • اماکن: مکان ناپسند ۱
  • بندگان خدا: تضرع بندگان خدا ۴; دعاى بندگان خدا ۴; عوامل ترس بندگان خدا ۲; عوامل دعاى بندگان خدا ۲
  • ترس: ترس از جهنم ۳; زمینه ترس ۳
  • تضرع: زمینه تضرع ۳
  • جهنم: آثار شومى جهنم ۲; درخواست نجات از جهنم ۲، ۴; شومى جهنم ۱، ۳; عذابهاى جهنم ۱
  • دعا: زمینه دعا ۳

منابع