الصافات ١٠٨

از الکتاب
نسخهٔ تاریخ ‏۲۵ بهمن ۱۴۰۱، ساعت ۱۵:۵۳ توسط Adel (بحث | مشارکت‌ها) (←‏تفسیر)
(تفاوت) → نسخهٔ قدیمی‌تر | نمایش نسخهٔ فعلی (تفاوت) | نسخهٔ جدیدتر ← (تفاوت)
کپی متن آیه
وَ تَرَکْنَا عَلَيْهِ‌ فِي‌ الْآخِرِينَ‌

ترجمه

و نام نیک او را در امّتهای بعد باقی نهادیم!

و در [ميان‌] آيندگان براى او [آوازه‌ى نيك‌] بر جاى نهاديم
و در [ميان‌] آيندگان براى او [آوازه نيك‌] به جاى گذاشتيم.
و ثنای او را در میان آیندگان وا گذاردیم.
و در میان آیندگان برای او [نام نیک] به جا گذاشتیم.
و نام نيك او را در نسلهاى بعد باقى گذاشتيم.
و برای او در میان واپسینان نام نیک نهادیم‌
و از او نام و ثنا- يا دعوت به حق- در ميان پسينيان باقى گذاشتيم.
و نام نیک او را در میان ملّتهای بعدی باقی گذاردیم (و اسوه‌ی آیندگان با ایمان و قدوه‌ی پاکبازان جهانش کردیم).
و در (میان) آیندگان بر او (آوازه‌ی نیک) بر جای گذاشتیم.
و بازگذاردیم بر او در آیندگان‌

And We left with him for later generations.
ترتیل:
ترجمه:
الصافات ١٠٧ آیه ١٠٨ الصافات ١٠٩
سوره : سوره الصافات
نزول : ٣ بعثت
اطلاعات آماری
تعداد کلمات : ٥
تعداد حروف :

معنی کلمات و عبارات

«تَرَکْنَا عَلَیْهِ ...»: (نگا: صافّات / و و .

آیات مرتبط (تعداد ریشه‌های مشترک)

تفسیر


تفسیر نور (محسن قرائتی)


وَ فَدَيْناهُ بِذِبْحٍ عَظِيمٍ «107» وَ تَرَكْنا عَلَيْهِ فِي الْآخِرِينَ «108»

و ما قربانى بزرگى را فداى او كرديم ودر ميان آيندگان براى او (نام نيك) به جا گذاشتيم.

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)



وَ تَرَكْنا عَلَيْهِ فِي الْآخِرِينَ (108)

چون حضرت خليل از امتحان جليل پاك بيرون آمد، از اين جهت ممدوح و مستحق ثناى جميل شد:

وَ تَرَكْنا عَلَيْهِ‌: و باقى گذاشتيم بر حضرت ابراهيم عليه السلام ثناى تام، فِي الْآخِرِينَ‌: در ميان پسينيان، يعنى امت پيغمبر آخر الزمان صلّى اللّه عليه و اله تا قيام قيامت هرگاه متذكر نام او شوند زبان به مدح او گشايند و به احسن وجه او را ستايش كنند.


تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)


فَبَشَّرْناهُ بِغُلامٍ حَلِيمٍ (101) فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قالَ يا بُنَيَّ إِنِّي أَرى‌ فِي الْمَنامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانْظُرْ ما ذا تَرى‌ قالَ يا أَبَتِ افْعَلْ ما تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِينَ (102) فَلَمَّا أَسْلَما وَ تَلَّهُ لِلْجَبِينِ (103) وَ نادَيْناهُ أَنْ يا إِبْراهِيمُ (104) قَدْ صَدَّقْتَ الرُّؤْيا إِنَّا كَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ (105)

إِنَّ هذا لَهُوَ الْبَلاءُ الْمُبِينُ (106) وَ فَدَيْناهُ بِذِبْحٍ عَظِيمٍ (107) وَ تَرَكْنا عَلَيْهِ فِي الْآخِرِينَ (108) سَلامٌ عَلى‌ إِبْراهِيمَ (109) كَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ (110)

إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُؤْمِنِينَ (111) وَ بَشَّرْناهُ بِإِسْحاقَ نَبِيًّا مِنَ الصَّالِحِينَ (112) وَ بارَكْنا عَلَيْهِ وَ عَلى‌ إِسْحاقَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِهِما مُحْسِنٌ وَ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ مُبِينٌ (113)

ترجمه‌

پس مژده داديم او را به پسرى بردبار

پس چون رسيد با او بحدّ كار كردن گفت اى پسرك من همانا من مى‌بينم در خواب كه سر ميبرم تو را پس بنگر كه چه رأى ميدهى گفت اى پدر من بكن آنچه را كه مأمور ميشوى زود باشد كه بيابى مرا اگر بخواهد خدا از شكيبايان‌

پس چون تسليم شدند و خوابانيد او را بر كنار پيشانى‌

ندا كرديم او را كه اى ابراهيم‌

بتحقيق عمل نمودى بخواب خود همانا ما اين چنين جزا ميدهيم نيكوكاران را

همانا اين هر آينه امتحانى آشكار است‌

و فدا داديم براى او قربانى بزرگى را

و باقى گذارديم براى او در آيندگان‌

ذكر خير سلام بر ابراهيم را

اينچنين پاداش ميدهيم نيكوكاران را

همانا او است از بندگان ما كه گروندگانند

و مژده داديم او را به اسحق با آنكه پيمبرى باشد از شايستگان‌

و بركت داديم بر او و بر اسحق و از فرزندان آن دو است نيكوكار و ستم كننده‌اى بر خود آشكار

تفسير

بشارت متفرّع بر آيات سابقه و اجابت دعاى حضرت ابراهيم است كه ذكر شد و گفته شده خداوند توصيف نفرموده است هيچ پيغمبرى را بحلم براى كمى وجود آن جز ابراهيم و پسر او عليهما السلام را پس چون حضرت اسمعيل متولّد و بزرگ شد و رسيد بحدّيكه ميتوانست با پدر خود شركت نمايد در كارها كه از آن جمله سعى بين صفا و مروه است كه در بعضى روايات ذكر شده حضرت ابراهيم باو فرمود اى پسر عزيز من همانا من در خواب مى‌بينم كه ترا قربانى مينمايم‌


جلد 4 صفحه 441

پس تأمل نما ببين در اينموضوع رأى تو چيست و ظاهرا مقصود حضرت ابراهيم آزمايش فرزند بود كه آيا در بلا صابر و در اطاعت امر خدا تا چه اندازه حاضر است و آنكه آماده شود براى بلا و سهل شود بر او تحمّل عنا و نائل گردد بثواب انقياد و سالك گردد در سبيل رشاد و حضرت اسمعيل عرضه داشت اى پدر مهربان بجا آور آنچه را مأمور ميشوى بآن از جانب خداوند در باره من و نگفت آنچه مأمور شدى چون گفته‌اند حضرت ابراهيم مكرّر خواب ديد تا يقين نمود كه آن امر الهى است و وعده نمود بپدر خود كه صبر نمايد بر ذبح او اگر بخواهد خدا و چون پدر و پسر هر دو تسليم امر الهى شدند چنانچه در مجمع از امير المؤمنين و امام صادق عليهما السلام نقل نموده كه فلمّا سلّما قرائت فرموده‌اند يا در مقام انقياد برآمدند بقرائت مشهوره و حضرت ابراهيم فرزند خود را بيك طرف صورت بروى زمين انداخت و از طرف خداوند ندا رسيد كه اى ابراهيم دست از اسمعيل بدار كه بمقتضاى خواب خود عمل نمودى و بوظيفه خويش بقدر امكان رفتار كردى خدا ميداند آن پدر و پسر چقدر خوشحال شدند كه نميشود بيان نمود و اين جواب لمّا است كه در كلام الهى حذف شده است چون هم از امتحان بخوبى بيرون آمدند هم نام نيكشان در عالم منتشر شد و هم از بلا نجات يافتند و هم بأجر و ثواب بى‌پايان رسيدند و هم خداوند آن دو را موفّق بامرى فرمود كه براى احدى در دنيا ميسّر نشد و بعضى احتمال داده‌اند كه واو در و ناديناه زائده باشد و بنابراين جواب لمّا مذكور است و در هر حال خداوند فرموده ما نيكوكاران را اينطور جزاى خوب ميدهيم در دنيا چه رسد بآخرت اين ابتلا و امتحان آشكارى بود كه كمال اخلاص و اطاعت آن دو را هويدا نمود يا بليّه بزرگى بود كه سختى و ناگوارى آن واضح و آشكار بود براى هر كس و فدا داديم اسمعيل را بقربانى بزرگ قدرى كه سالها بود در بهشت خداوند آنرا بيد قدرت خود خلق فرموده بود و بزرگ جثّه و چاق بود و قربان شخص بزرگى شد كه حضرت اسمعيل بود و از نسل او بزرگترين اشخاص عالم كه خاتم انبياء صلّى اللّه عليه و اله بود بوجود آمد پس از هر جهت بزرگ و با بركت بود يا فدا فرستاديم براى او گوسفندى را از بهشت ببركت قربانى بزرگ در راه خدا كه حضرت سيّد الشهداء عليه السّلام باشد و از نسل او بوجود آيد


جلد 4 صفحه 442

چنانچه از بعضى از اخبار استفاده ميشود و سابقا اشاره بآن شده است و بنابراين مفعول دوم فديناه چون فضله بوده حذف شده و باء در بذبح براى سببيّت است نه تعديه چون فدا بدو مفعول بدون واسطه متعدّى ميگردد و اگر براى تعديه باشد لازم ميآيد مقام حضرت اسمعيل بالاتر باشد كه حضرت سيّد الشهداء فداى او شده و بمعناى اوّل باء براى تعديه و ذبح مفعول دوم فديناه است و آيات اربعه بعد در ضمن آيات سابقه بيان شده است و بعد از پنج سال از اين بشارت بروايت عياشى ره از امام صادق عليه السّلام خداوند حضرت ابراهيم را بشارت داد بفرزند ديگرى از ساره كه دختر خاله او و پيغمبرزاده و از هر جهت كامل و تمام عيار بود و آن حضرت اسحق عليه السّلام جدّ انبياء بنى اسرائيل بود و خداوند بواسطه بركتى كه بنسل او داد بركت داد بحضرت ابراهيم و نيز براى وجود خاتم انبياء از حضرت اسمعيل بركت داد باو پس در عالم هر چه بوده و هست و خواهد بود از بركت وجود او است كه يكى از آنها خانه كعبه و تمام اعمال حجّ و عمره است كه از آثار باقيه حضرت ابراهيم و اسمعيل و هاجر و آنخانواده عظيم الشأن است و ساير بركات دينى و دنيوى ايشان بقدرى است كه نميتوان احصا نمود و حضرت اسحق بمقام نبوّت رسيد نه براى آنكه فرزند حضرت ابراهيم از ساره خاتون بود بلكه براى آنكه داراى صلاح و تقوى و پرهيزكارى بود ولى ذريّه او و حضرت ابراهيم بعضى نيكوكار بودند مانند انبياء و اوصياء و اولياء ايشان و بعضى ستمكار آشكار مانند يهود زمان حضرت موسى تا اين زمان كه بسا شده از افراد صالح اولاد ناخلف بوجود مى‌آيد و بهيچ وجه عيب و نقصى براى پدر بآن نميشود اثبات نمود چنانچه براى فرزند ناخلف هم صلاحيّت پدر فخرى نيست و ظاهر اين آيات شريفه كه اولا در آن بشارت بغلام حليم ذكر شده با آنكه حضرت اسمعيل در بين انبياء معروف باين صفت بوده و خدا قصّه ذبح را بعد از اين بشارت و قبل از بشارت بوجود حضرت اسحق ذكر فرموده و ترتيب آيات حجّت است چنانچه در ذيل سوره فاتحة الكتاب ذكر شد آنستكه ذبيح حضرت اسمعيل بوده و در روايات بسيارى از ائمه اطهار بآن تصريح شده و آنكه پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم فرمود من پسر دو ذبيحم يعنى اسمعيل و عبد اللّه و اينكه خداوند بشارت داد باسحاق و يعقوب مقارن با هم آنجا كه فرمود فبشّرناه باسحاق و من وراء اسحق يعقوب و آنمناسب با


جلد 4 صفحه 443

امر خدا بذبح اسحق قبل از بلوغ نيست مؤيّد ذبح اسمعيل است و بنابراين اگر از بعضى از روايات استفاده شود كه ذبيح اسحق بوده چنانچه يهود و بعضى از اهل سنت قائلند موردى براى قبول ندارد چون مخالف با ظاهر كتاب و موافق با عامّه است و چنين حديثى را ائمه عليهم السلام دستور فرموده‌اند كه قبول ننمائيد و بنابراين احتياج بجمع پيدا نميشود تا متوسّل بتوجيهى شويم كه وجيه نباشد چنانچه بعضى شده‌اند و روايت شده است كه در شب ترويه حضرت ابراهيم خواب ديد و مطمئن نشد و متفكّر بود باين جهت آنروز را ترويه ناميدند و در شب عرفه باز خواب ديد و مطمئن شد باين جهت آنروز را عرفه خوانده‌اند و شب سوّم هم خواب ديد پس مصمّم باطاعت شد و حضرت اسمعيل را كه سيزده ساله بود و با مادرش هاجر از شام بقصد حجّ در مكّه آورده بود با خود بمنى آورد و نزد جمره وسطى خوابانيد و كارد بگلويش گذارد و سرش را بآسمان بلند نمود پس جبرئيل دم كارد را برگرداند حضرت نظر كرد ديد كارد برگشته آنرا برگرداند باز جبرئيل برگرداند و اينعمل مكرّر شد از آن دو تا از طرف مسجد خيف ندا رسيد اى ابراهيم عمل بخوابت كردى و جبرئيل اسمعيل را از زير دست ابراهيم عليه السّلام كشيد و قوچ بهشتى را كه خاكسترى رنگ و چاق بود زير كارد او گذارد و حضرت آنرا ذبح فرمود و گوشتش را بفقراء قسمت نمود و خداوند بهمان جهت كه عبد اللّه پدر پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم را از كشته شدن نجات داد حضرت اسمعيل را معاف فرمود و آن اين بود كه بايد پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و ائمه اطهار از صلب آندو بوجود آيند پس ببركت وجود ايشان آن دو از ذبح نجات يافتند و مردم بكشتن اولادشان مأمور نگشتند و گر نه بايستى در هر عيد قربانى بقتل فرزندشان بخدا تقرّب جويند و تا روز قيامت هر قربانى‌ء كه در عيد قربان شود فداى حضرت اسمعيل است و قصّه نجات يافتن حضرت عبد اللّه از ذبح مفصّل و از وظيفه مفسّر خارج است.


جلد 4 صفحه 444

اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)


وَ تَرَكنا عَلَيه‌ِ فِي‌ الآخِرِين‌َ (108)

و گذارديم‌ ‌بر‌ ‌او‌ ‌در‌ كساني‌ ‌که‌ ‌پس‌ ‌از‌ ‌او‌ مي‌‌-‌ آيند.

‌يعني‌ سنة سنيّه‌ شد ‌از‌ ابراهيم‌ ‌براي‌ ديگران‌ ‌که‌ ‌در‌ اسلام‌ ‌هم‌ جاري‌ شد ‌که‌ بسياري‌ ‌از‌ سنن‌ حج‌ ‌از‌ ابراهيم‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌از‌ ‌آن‌ جمله‌ قربانيست‌.

وَ تَرَكنا عَلَيه‌ِ ترك‌ بمعني‌ واگذاردن‌ ‌است‌ ‌يعني‌ ‌اينکه‌ مسئله‌ ذبح‌ مخصوص‌ بابراهيم‌ نيست‌ ‌که‌ حكمش‌ برداشته‌ شود بلكه‌ باقيست‌ ‌الي‌ يوم القيمة و ‌اينکه‌ يك‌ نوع‌ لطفيست‌ و تفضليست‌ ‌بر‌ ابراهيم‌ ‌که‌ سنة ‌او‌ جاري‌ ‌باشد‌.

فِي‌ الآخِرِين‌َ ‌در‌ كساني‌ ‌که‌ ‌پس‌ ‌از‌ ابراهيم‌ ميايند ‌که‌ ‌در‌ بني‌ اسمعيل‌ ‌از‌ زمان‌ ابراهيم‌ ‌تا‌ بعثت‌ حضرت‌ رسالت‌ و ‌پس‌ ‌از‌ بعثت‌ ‌در‌ اسلام‌ ‌تا‌ قيامت‌ باقي‌ ‌است‌ و برداشته‌ نشده‌ و بايد ‌در‌ مني‌ ‌باشد‌ ولي‌ بعضي‌ ‌از‌ جهال‌ نظر ‌به‌ اينكه‌ ميگويند ‌که‌ ‌اينکه‌ گوسفندان‌ آنجا فاسد و ‌از‌ ‌بين‌ ميروند و بعضي‌ ‌از‌ مضلين‌ ‌آنها‌ ‌را‌ اضلال‌ كردند ‌که‌ ‌در‌ منازل‌ ‌خود‌ ‌پس‌ ‌از‌ مراجعت‌ ذبح‌ كنند و غافل‌ ‌از‌ اينكه‌ خداوند ميفرمايد لَن‌ يَنال‌َ اللّه‌َ لُحُومُها وَ لا دِماؤُها وَ لكِن‌ يَنالُه‌ُ التَّقوي‌ مِنكُم‌ حج‌ 38 و غافل‌ ‌از‌ اينكه‌ ‌تا‌ ذبح‌ نكنند نميتوانند تقصير كنند ‌يعني‌ سر بتراشند و ‌از‌

جلد 15 - صفحه 181

احرام‌ بيرون‌ نميايند بلي‌ ‌اگر‌ پيدا نشود و ممكن‌ نشود ‌در‌ جاي‌ ديگر مانع‌ ندارد

برگزیده تفسیر نمونه


]

(آیه 108)- نه تنها خداوند پیروزی ابراهیم را در این امتحان بزرگ در آن روز ستود، بلکه خاطره آن را جاویدان ساخت، چنانکه در این آیه می‌گوید: «و نام نیک او را در امتهای بعد باقی نهادیم» (وَ تَرَکْنا عَلَیْهِ فِی الْآخِرِینَ).

نکات آیه

۱ - خداوند، از ابراهیم(ع) نام و آوازه نیکى در میان آیندگان برجاى گذاشت. (و ترکنا علیه فى الأخرین) برداشت یاد شده، بر این اساس مبتنى است که مفعول «ترکنا» محذوف بوده و تقدیر آن چنین باشد: «و ترکنا ثناء علیه» گفتنى است فعل «ترکنا» در آیه شریفه، به معناى «أبقینا» (باقى گذاشتیم) است.

۲ - برجا ماندن نام و آوازه ابراهیم(ع) در میان آیندگان، از نعمت ها و الطاف الهى به ایشان (و ترکنا علیه فى الأخرین) برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که آیه شریفه، در مقام برشمردن نعمت هاى خداوند بر حضرت ابراهیم(ع) و امتنان بر ایشان است.

۳ - برجاى ماندن نام و آوازه نیک از انسان در میان آیندگان، امرى شایسته و پسندیده (و ترکنا علیه فى الأخرین)

موضوعات مرتبط

  • ابراهیم(ع): خوشنامى ابراهیم(ع) ۱، ۲; فضایل ابراهیم(ع) ۱; نعمتهاى ابراهیم(ع) ۲
  • خوشنامى: اهمیت خوشنامى ۳
  • لطف خدا: مشمولان لطف خدا ۲
  • نعمت: نعمت خوشنامى ۲

منابع