الشعراء ٣٧

از الکتاب
کپی متن آیه
يَأْتُوکَ‌ بِکُلِ‌ سَحَّارٍ عَلِيمٍ‌

ترجمه

تا هر ساحر ماهر و دانایی را نزد تو آورند!»

|تا هر ساحر ماهرى را نزد تو بياورند
تا هر ساحر ماهرى را نزد تو بياورند.»
تا ساحران ماهر زبر دست را (برای دفاع او) نزدت حاضر آورند.
تا هر جادوگر کاردان بسیار دانایی را نزد تو آورند.
تا هر جادوگر دانايى را كه هست نزد تو بياورند.
تا هر جادوگر دانایی را به حضورت بیاورند
تا هر جادوگر دانايى را نزد تو آورند.
تا همه‌ی جادوگران ماهر و زبردست را پیش تو بیاورند.
«پس هر ساحر بسیار دانایی را نزدت آورند.»
تا بیارندت بهر جادوگری دانشمند

To bring you every experienced magician.”
ترتیل:
ترجمه:
الشعراء ٣٦ آیه ٣٧ الشعراء ٣٨
سوره : سوره الشعراء
نزول : ٤ بعثت
اطلاعات آماری
تعداد کلمات : ٤
تعداد حروف :

معنی کلمات و عبارات

«سَحَّار»: صیغه مبالغه ساحِر است، جادوگر بسیار ماهر و بس آگاه و کهنه‌کار.


تفسیر


تفسیر نور (محسن قرائتی)


قالَ لِلْمَلَإِ حَوْلَهُ إِنَّ هذا لَساحِرٌ عَلِيمٌ «34» يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ بِسِحْرِهِ فَما ذا تَأْمُرُونَ «35» قالُوا أَرْجِهْ وَ أَخاهُ وَ ابْعَثْ فِي الْمَدائِنِ حاشِرِينَ «36» يَأْتُوكَ بِكُلِّ سَحَّارٍ عَلِيمٍ «37»

(فرعون) به اشرافيان اطرافش گفت: همانا اين مرد، ساحرى كاردان است.

او مى‌خواهد با سحرش شما را از سرزمينتان آواره كند، پس چه رأى و دستور مى‌دهيد؟ گفتند: به موسى و برادرش فرصت بده و در تمام شهرها افرادى را براى گردآورى (ساحران) اعزام كن. تا هر ساحر ماهرى را نزد تو بياورند.

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)



يَأْتُوكَ بِكُلِّ سَحَّارٍ عَلِيمٍ (37)

يَأْتُوكَ‌: تا بياورند تو را، بِكُلِّ سَحَّارٍ عَلِيمٍ‌: به هر بسيار بسيار جادوگر دانا و

جلد 9 - صفحه 416

سر آمد در فن سحر تا بر موسى غالب شوند و سحر او را در هم شكنند و از بين برند.

فرعون چون اراده كشتن حضرت موسى عليه السّلام نمود، اشراف گفتند: در كشتن موسى و هارون تعجيل مكن، زيرا اگر بكنى مردم را به شبهه اندازى؛ لكن تأخير انداز تا جمع شوند سحره براى مقاومت كردن با او و ثابت نشود حجت او بر تو. پس اشاره كردند به جمع كردن به گمان اينكه هرگاه زياد باشند سحره، غلبه كنند بر موسى و كشف نمايند حال او را. فرعون راضى گشت به آنچه گفتند و كوردل شد از آنچه مشاهده كرده بود از دو معجزه باهره كه «حب الشى‌ء يعمى و يصم» پس خواستند اين مناظره روز عيدشان باشد تا در محضر و منظر مردمان بسيارى واقع شود، و اين هم لطفى بود از خداى تعالى در ظهور امر حضرت موسى و كشف حقانيت امر نبوت بر حاضرين و اتمام حجت ناظرين.


تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)


قالَ فَأْتِ بِهِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ (31) فَأَلْقى‌ عَصاهُ فَإِذا هِيَ ثُعْبانٌ مُبِينٌ (32) وَ نَزَعَ يَدَهُ فَإِذا هِيَ بَيْضاءُ لِلنَّاظِرِينَ (33) قالَ لِلْمَلَإِ حَوْلَهُ إِنَّ هذا لَساحِرٌ عَلِيمٌ (34) يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ بِسِحْرِهِ فَما ذا تَأْمُرُونَ (35)

قالُوا أَرْجِهْ وَ أَخاهُ وَ ابْعَثْ فِي الْمَدائِنِ حاشِرِينَ (36) يَأْتُوكَ بِكُلِّ سَحَّارٍ عَلِيمٍ (37) فَجُمِعَ السَّحَرَةُ لِمِيقاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ (38) وَ قِيلَ لِلنَّاسِ هَلْ أَنْتُمْ مُجْتَمِعُونَ (39) لَعَلَّنا نَتَّبِعُ السَّحَرَةَ إِنْ كانُوا هُمُ الْغالِبِينَ (40)

فَلَمَّا جاءَ السَّحَرَةُ قالُوا لِفِرْعَوْنَ أَ إِنَّ لَنا لَأَجْراً إِنْ كُنَّا نَحْنُ الْغالِبِينَ (41) قالَ نَعَمْ وَ إِنَّكُمْ إِذاً لَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ (42) قالَ لَهُمْ مُوسى‌ أَلْقُوا ما أَنْتُمْ مُلْقُونَ (43) فَأَلْقَوْا حِبالَهُمْ وَ عِصِيَّهُمْ وَ قالُوا بِعِزَّةِ فِرْعَوْنَ إِنَّا لَنَحْنُ الْغالِبُونَ (44) فَأَلْقى‌ مُوسى‌ عَصاهُ فَإِذا هِيَ تَلْقَفُ ما يَأْفِكُونَ (45)

فَأُلْقِيَ السَّحَرَةُ ساجِدِينَ (46) قالُوا آمَنَّا بِرَبِّ الْعالَمِينَ (47) رَبِّ مُوسى‌ وَ هارُونَ (48) قالَ آمَنْتُمْ لَهُ قَبْلَ أَنْ آذَنَ لَكُمْ إِنَّهُ لَكَبِيرُكُمُ الَّذِي عَلَّمَكُمُ السِّحْرَ فَلَسَوْفَ تَعْلَمُونَ لَأُقَطِّعَنَّ أَيْدِيَكُمْ وَ أَرْجُلَكُمْ مِنْ خِلافٍ وَ لَأُصَلِّبَنَّكُمْ أَجْمَعِينَ (49) قالُوا لا ضَيْرَ إِنَّا إِلى‌ رَبِّنا مُنْقَلِبُونَ (50)

إِنَّا نَطْمَعُ أَنْ يَغْفِرَ لَنا رَبُّنا خَطايانا أَنْ كُنَّا أَوَّلَ الْمُؤْمِنِينَ (51)


جلد 4 صفحه 103

ترجمه‌

گفت پس بياور آنرا اگر هستى از راستگويان‌

پس انداخت عصايش را پس آنگاه آن بود اژدهائى آشكار

و برآورد دستش را پس آنگاه آن بود سفيد نورانى براى نگاه كنندگان‌

گفت بآن جماعت كه بودند در اطرافش همانا اين هرآينه جادوگرى است دانا

ميخواهد كه بيرون كند شما را از زمينتان بجادويش پس چه ميفرمائيد

گفتند بازدار او و برادرش را و بفرست در شهرها جمع كنندگانرا

كه بياورند نزد تو هر جادوگر دانا را

پس جمع كرده شدند جادوگران براى وعده‌گاه روزى معلوم‌

و گفته شد بمردم كه آيا شما هستيد اجتماع كنندگان‌

باشد كه ما پيروى كنيم جادوگرانرا اگر باشند ايشان غلبه كنندگان‌

پس چون آمدند جادوگران گفتند به فرعون آيا همانا براى ما مزدى است اگر باشيم ما غلبه كنندگان‌

گفت آرى و همانا شمائيد آنگاه هرآينه از نزديك شدگان‌

گفت به ايشان موسى بيندازيد آنچه را شمائيد اندازنده‌

پس انداختند ريسمانهاشان را و عصاهاشان را و گفتند سوگند ببزرگى و توانائى فرعون همانا ما هر آينه مائيم غلبه كنندگان‌

پس انداخت موسى عصايش را پس آنگاه آن فرو ميبرد آنچه را مينمودند بدروغ‌

پس برو افكنده شدند ساحران سجده كنندگان‌

گفتند گرويديم بپروردگار جهانيان‌

پروردگار موسى و هارون‌

گفت آيا گرويديد باو پيش از آنكه دستورى دهم شما را همانا او بزرگ شما است كه آموخته است شما را جادو پس هرآينه زود باشد كه بدانيد هر آينه خواهم بريد دستهاتان را و پاهاتان را بر خلاف يكديگر و هر آينه بردار خواهم كرد شما را همگى‌

گفتند ضررى ندارد همانا ما بسوى پروردگارمان بازگشت كنندگانيم‌

همانا ما اميد داريم كه ببخشد بما پروردگار ما گناهانمان را براى آنكه بوديم اوّل گروندگان.

تفسير

بعد از مذاكرات سابقه كه بين حضرت موسى و فرعون روى داد گفت اگر راست ميگوئى معجزت را بياور و آنحضرت عصاى خود را انداخت ناگهان‌


جلد 4 صفحه 104

اژدهائى شد كه شك و شبهه‌ئى در اژدها بودن آن نبود و بيرون آورد دستش را از گريبان يا آستينش ناگهان آن دست سفيد و منوّر شد براى كسانى كه نظر مينمودند بآن بطوريكه شعاعش حائل شد ميان آنها و روى حضرت موسى و قمى ره در ضمن حديثى كه در آيات سابقه ذكر شد نقل نموده كه چون عصا اژدها شد تمام جلساء فرعون فرار نمودند و فرعون بقدرى ترسيد كه نتوانست خود را نگهدارد و موسى عليه السّلام را بخدا قسم داد كه او را از شرّ آن اژدها نگهدارى فرمايد و آنحضرت او را نگهدارى فرمود و بعد يد بيضاء را ارائه داد و چون عصا را بدست گرفت فرعون بنفس خود مراجعه نمود و خواست تصديق كند ولى هامان نگذاشت و گفت اين با ادّعاء خدائى تو منافات دارد كه تابع بنده خودت شوى و اثر مشاهده معجزه بقدرى او را از تفرعن خود تنزّل داد كه با اعيان مجلس مشورت نمود و از آنها چاره- جوئى خواست و گفت اين ساحر ماهرى است كه ميخواهد بسحر شما را آواره از وطن نمايد و با ادّعاء خدائى حاضر شد كه اطاعت فرمان آنها را بنمايد و آنها گفتند فعلا امر او و برادرش را بتأخير بينداز و بشهرهاى مصر مأمورينى روانه كن كه ساحران را جمع آورى نمايند و از ميان آنها اشخاصى را كه ماهرتر در سحرند انتخاب كنند و بياورند و او بهمين دستور عمل نمود و ساحران ماهر در ظهر روز عيد ساليانه خودشان كه روز زينت خوانده ميشد در مكان معيّنى كه فاصله ميان دو طرف بود و در سوره طه گذشت جمع شدند و براى آنكه اهل مصر مهيّا براى آمدن شوند فرعونيان بمردم ميگفتند آيا در چنين روزى اجتماع مينمائيد براى آنكه ما پيرو دين ساحران شويم كه همدين ما هستند اگر غلبه با آنها باشد و پيرو دين موسى و هارون نگرديم و چون ساحران بدربار فرعون راه يافتند باو گفتند اگر ما بر موسى غالب شديم انعامى هم داريم او گفت علاوه بر انعام مقرّب درگاه ما هم خواهيد شد و بعد از سؤال از حضرت موسى كه آيا تو مى‌اندازى عصايت را يا ما بيندازيم آنچه داريم او فرمود بيندازيد آنچه را مى‌اندازيد و آنها ريسمانها و عصاهاشان را انداختند و گفتند بعزّت و جلال فرعون قطعا غلبه با ما است چون كاملا مطمئن بودند كه ديگر سحرى بالاتر از اين نميشود كرد و اين قسم قسم خوردن در زمان جاهليّت معمول بود و در اسلام‌


جلد 4 صفحه 105

منسوخ شد و بنام خدا مقرّر گرديد پس حضرت موسى عصاى خود را انداخت و اژدهائى شد كه تمام مارهاى دروغى را كه بتزوير و تلبيس ريسمانها و عصاهاشان را بصور مختلفه آن حيوان در آورده بودند و بتوسط سيماب و غيره حركت ميكردند بلع نمود و اثرى از آنها باقى نگذارد و چون ساحران اين معجزه را مشاهده نمودند با آنكه ميدانستند چنين امرى بسحر انجام پذير نيست بدون درنگ برو بر زمين افتادند مانند آنكه آنها را بدون اختيار بزمين انداخته باشند و در پيشگاه عظمت و قدرت الهى سجده نمودند و گفتند ايمان آورديم ما بپروردگار جهانيان آن پروردگارى كه موسى و هارون معرّف و مبيّن او شدند بأعجاز و بيان نه فرعون و هامان و فرعون از اين امر برآشفت و بساحران گفت آيا ايمان آورديد بموسى بدون اذن و اجازه من و ءامنتم بدو همزه نيز قرائت شده و او لابد استاد شما بوده در سحر و با او تبانى داشته‌ايد يا بعضى از فنون آنرا بشما نياموخته و براى خودش در چنين مواقعى باقى گذارده و اين سخنان را براى اشتباه كارى بر قومش ميگفت كه آنها تصوّر ننمايند ايمان ساحران براى ظهور حق و وضوح صدق حضرت موسى در ادّعاء نبوت نزد آنها بوده و تهديد كرد كه بزودى شما را بپاداش اين جرئت و جسارتتان ميرسانم كه بدانيد سزاى شما چيست دستها و پاهاى شما را بر خلاف يكديگر يعنى دست راست و پاى چپ يا پاى راست و دست چپ شما را ميبرم و بعد شما را براى عبرت مردم بدار ميكشم و هيچكدامتان را عفو نخواهم نمود و آنها گفتند ضررى ندارد ما بسوى رحمت پروردگارمان بازگشت ميكنيم ما اميدواريم كه خداوند از خطاها و تقصيرات ما بگذرد براى تحمّل رنج و محنتى كه بر ما وارد شد و شديم از سابقين در ايمان بخدا و پيغمبر او البته تحمّل الم موقت در برابر نعيم دائم سهل است و بعضى ان كنّا بكسر همزه قرائت نموده‌اند يعنى اگر باشيم از سابقين در ايمان بمغفرت الهى نائل ميشويم پس دست از ايمان خود برنميداريم و گفته‌اند آنها كسانى بودند كه بعد از اين معجزه از آل فرعون ايمان آوردند پيش از سايرين غير از بنى اسرائيل كه ايمان آورده بودند و قمى ره در ضمن حديث سابق نقل نموده كه فرعون و هامان قبلا تعليم سحر نموده بودند و فرعون بسحر بر مردم غلبه‌


جلد 4 صفحه 106

پيدا كرد و ادعاء خدائى نمود لذا مأمور بتمام شهرهاى مصر فرستاد و هزار جادوگر جمع كردند و از ميان آنها يكصد نفر انتخاب كردند و از ميان آنها هشتاد نفر پس جادوگران بفرعون گفتند تو ميدانى كه از ما كسى در دنيا ما هرتر در سحر نيست اگر ما بر موسى غالب شديم چه بما خواهى داد فرعون گفت شما مقرّب درگاه من خواهيد شد و در سلطنت با من شريك خواهيد بود آنها گفتند اگر موسى بر ما غلبه نمود و سحر ما را باطل كرد ميدانيم او جادوگر نيست و پيغمبر است و باو ايمان ميآوريم فرعون گفت اگر چنين شد من هم در ايمان باو با شما شركت ميكنم ولى شما سعى كنيد و اسباب كارتان را تكميل نمائيد كه مغلوب نشويد و موعد روز عيدشان بود و چون آفتاب بلند شد فرعون سحره و مردم را جمع نمود در كنار بارگاه خود كه ارتفاع آن از زمين هشتاد ذراع بود و قبّه آنرا از آهن و فولاد صيقلى شده ساخته بودند كه وقتى آفتاب بآن مى‌تابيد كسى نميتوانست بآن نگاه كند از برق آهن و تابش آفتاب و فرعون و هامان آمدند و آنجا نشستند و نگاه ميكردند و موسى عليه السّلام هم آمد ولى نظر بآسمان ميكرد و جادوگران گفتند اين مرد نظر بآسمان ميكند و سحر ما در آنجا كارگر نيست و در برابر موسى صف كشيدند و عرضه داشتند كه تو مى‌اندازى يا ما بيندازيم و او فرمود شما بيندازيد و آنها ريسمانها و عصاهاشان را انداختند و همه مانند مارها بجنبش آمدند و گفتند بعزّت فرعون ما غالب ميشويم و موسى چون آن منظره را مشاهده نمود بيمناك شد ولى ندائى بگوشش رسيد كه نترس تو غالب خواهى شد عصايت را بينداز تمام مارهاى مصنوعى را بلع ميكند پس موسى انداخت عصاى خود را و چون بزمين رسيد گداخته شد و بعد سر بلند كرد و دهان گشود بطوريكه لب بالايش رسيد ببالاى گنبد قصر فرعون پس دور زد بر آن و با لب زيرينش تمام ريسمانها و عصاهاى سحره را جمع نمود و بلعيد و مردم يكدفعه فرار كردند و چون تاكنون چنين امر عجيبى را كسى نديده و نشنيده بود از ترس و زير دست و پا ده هزار نفر مرد و زن و كودك تلف شدند و فرعون و هامان لباس خودشان را ملوّث نمودند و موى سرشان از ترس سفيد شد و موسى هم با مردم فرارى همراهى ميكرد تا خطاب الهى رسيد كه بگير آنرا و نترس ما


جلد 4 صفحه 107

دو مرتبه بصورت اوّل برش ميگردانيم و او برگشت و عباء خود را بدست پيچيد و در دهان اژدها نمود و آن بصورت اوّل برگشت و ساحران ايمان آوردند و فرعون غضب كرد و هر كس را بموسى ايمان آورده بود زندانى نمود تا معجزات ديگرى از آنحضرت از قبيل طوفان و ملخ و كنه و غوك و خون كه تفصيلش در سور سابقه گذشت بروز نمود و فرعون آنها را آزاد كرد و گفته شده كه آنملعون متمكّن نشد تهديد خود را نسبت بساحرانى كه ايمان آوردند عملى نمايد.

اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)


قالُوا أَرجِه‌ وَ أَخاه‌ُ وَ ابعَث‌ فِي‌ المَدائِن‌ِ حاشِرِين‌َ (36) يَأتُوك‌َ بِكُل‌ِّ سَحّارٍ عَلِيم‌ٍ (37)

تنبيه‌: ‌در‌ مجلس‌ يزيد موقعي‌ ‌که‌ ‌با‌ جلساء مجلس‌ مشاوره‌ كرد ‌که‌ ‌من‌ ‌با‌ ‌اينکه‌ عليل‌ زين‌‌-‌ العابدين‌ چه‌ كنم‌ تمام‌ رأي‌ بقتل‌ ‌او‌ دادند. حضرت‌ باقر (ع‌) بچه‌ چهار ساله‌ ‌بود‌ فرمود يزيد جلساء مجلس‌ تو بدتر ‌از‌ جلساء مجلس‌ فرعون‌ هستند موقعي‌ ‌که‌ ‌با‌ ‌آنها‌ مشاوره‌ كرد ‌در‌ امر موسي‌ رأي‌

جلد 14 - صفحه 27

بقتل‌ ندادند و جلساء تو رأي‌ بقتل‌ دادند زيرا ‌آنها‌ حرام‌ زاده‌ نبودند و اينها هستند، بلكه‌ مي‌گوييم‌ ‌که‌ ‌خود‌ يزيد ‌هم‌ ‌از‌ فرعون‌ پست‌تر و خبيث‌تر ‌بود‌ ‌حتي‌ اجازه‌ نشستن‌ بحضرت‌ نداد و حكم‌ بقتل‌ داد و جلاد حضرت‌ ‌را‌ برد ‌در‌ باغچه‌ سراي‌ و قبر ‌هم‌ ‌بر‌ ‌او‌ كندند دست‌ غيبي‌ گردن‌ جلاد ‌را‌ زد و هزار گونه‌ ظلمهاي‌ ديگر ‌او‌.

(قالُوا أَرجِه‌ وَ أَخاه‌ُ) اطرافيان‌ فرعون‌ گفتند باو «ارجه‌» بعضي‌ گفتند مراد نگاهدار موسي‌ ‌را‌ ‌يعني‌ حبس‌ كن‌ لكن‌ معني‌ اينست‌ ‌که‌ مهلت‌ ده‌ و مناسب‌ ‌اينکه‌ ‌بود‌ ‌که‌ بگويند مهلت‌ بگير ‌از‌ موسي‌ ولي‌ بواسطه‌ عظمت‌ فرعون‌ تعبير كردند ‌که‌ ‌او‌ ‌را‌ و برادر ‌او‌ ‌را‌ مهلت‌ ده‌.

(وَ ابعَث‌ فِي‌ المَدائِن‌ِ حاشِرِين‌َ) گفتند و بفرست‌ ‌در‌ شهرها تمام‌ جمع‌ شوند و محشور گردند. حديثي‌ عياشي‌ نقل‌ كرده‌ بسيار مفصل‌ ‌است‌ خلاصه‌ اينكه‌ فرعون‌ هفت‌ شهر بنا كرد و ‌بين‌ شهرها بيشه‌ها و باغات‌ و نخلستانها قرار داد و ‌در‌ ‌هر‌ بيشه‌ شيري‌ گذاشت‌ و جمعيتي‌ ‌که‌ مجتمع‌ شدند هشتاد هزار بودند.

(يَأتُوك‌َ) گماشتگان‌ و نظاميها ‌که‌ ‌در‌ ‌اينکه‌ مدائن‌ فرستاده‌ ‌بود‌ بياورند نزد تو.

(بِكُل‌ِّ سَحّارٍ عَلِيم‌ٍ) و گفتند سحره‌ هفتاد نفر بودند ‌که‌ ‌در‌ سحر مهارت‌ تامي‌ داشتند ‌که‌ مفاد عليم‌ ‌است‌.

برگزیده تفسیر نمونه


]

(آیه 37)- «تا هر ساحر ماهر و کهنه کاری را نزد تو آورند» (یَأْتُوکَ بِکُلِّ سَحَّارٍ عَلِیمٍ).

و گفتند: خوشبختانه در کشور پهناور مصر، اساتید فن سحر بسیارند، اگر موسی ساحر است ما «سحّار» یعنی ساحران ماهرتر در برابر او قرار می‌دهیم، و آن قدر ساحران وارد به فوت و فنّ سحر را جمع می‌کنیم تا راز موسی را افشا کنند!

نکات آیه

۱ - گردآورى تمامى ساحران کارآزموده و ماهر براى مقابله با معجزات موسى، طرح مشاوران فرعون بود. (و ابعث فى المدائن حشرین . یأتوک بکلّ سحّار علیم)

۲ - رواج سحر و ساحرى در قلمرو حکومت فرعون (و ابعث فى المدائن حشرین . یأتوک بکلّ سحّار علیم)

۳ - عظمت معجزه موسى در نظر فرعونیان (یأتوک بکلّ سحّار علیم) جمع آورى تمامى ساحران ماهر، نشان دهنده آن است که فرعونیان مرعوب معجزه موسى شده و معتقد بودند که جز با گردآورى تمام توان خویش، قادر به مقابله با آن نیستند.

۴ - فرعون، برخوردار از اقتدار و سلطنتى بانفوذ در سرزمین مصر (یأتوک بکلّ سحّار علیم) فعل«یأتوک» جزاى شرط مقدر (إن تبعثهم یأتوک بکلّ سحّار علیم) است. این ترکیب حاوى این نکته است که فرستادن نیروها براى جذب ساحران، مساوى با آمدن آنان بدون تعلل است و این مطلب، مى تواند بیانگر حقیقت یاد شده باشد.

موضوعات مرتبط

  • اشراف فرعون: پیشنهاد اشراف فرعون ۱
  • جادو: تاریخ جادو ۲; جادو در دوران فرعون ۲
  • جادوگران فرعون: بسیج جادوگران فرعون ۱
  • فرعون: قدرت فرعون ۴; ویژگیهاى حکومت فرعون ۴
  • فرعونیان: بینش فرعونیان ۳
  • موسى(ع): روش مبارزه با موسى(ع) ۱; عظمت معجزه موسى(ع) ۳; قصه موسى(ع) ۱

منابع