لقمان ٣١

از الکتاب
پرش به: ناوبری، جستجو


ترجمه

آیا ندیدی کشتیها بر (صفحه) دریاها به فرمان خدا، و به (برکت) نعمت او حرکت می‌کنند تا بخشی از آیاتش را به شما نشان دهد؟! در اینها نشانه‌هایی است برای کسانی که شکیبا و شکرگزارند!

|آيا نديدى كه كشتى‌ها به نعمت خدا در دريا حركت مى‌كنند تا برخى از نشانه‌هاى [قدرت‌] خود را به شما نشان دهد؟ قطعا در اين [قدرت‌نمايى‌] براى هر شكيباى سپاسگزارى، نشانه‌هاست

آيا نديده‌اى كه كشتيها به نعمت خدا در دريا روان مى‌گردند تا برخى از نشانه‌هاى [قدرت‌] خود را به شما بنماياند؟ قطعاً در اين [قدرت نمايى،] براى هر شكيباى سپاسگزارى، نشانه‌هاست.

آیا نمی‌بینی که چگونه کشتی به دریا به لطف و احسان خدا اسیر می‌کند تا به شما بعضی از آیات قدرتش را بنمایاند؟ همانا در این کار آیاتی (از عجایب حکمتهای خدا) البتّه بر هر شخص صبور (در بلا) و شکر گزار (در نعمت) پدیدار است.

آیا ندانسته ای که کشتی ها به سبب نعمت های خدا [چون باد، هوا و دیگر عوامل] در دریا روانند تا خدا برخی از نشانه های قدرت خود را به شما نشان دهد؛ بی تردید در این [واقعیت] برای هر شکیبای سپاس گزاری نشانه هایی [از توحید، قدرت و ربوبیت خدا] ست.

آيا نديده‌اى كه كشتى به نعمت خدا در دريا روان مى‌شود تا خدا پاره‌اى از آيات قدرت خود را به شما بنماياند؟ در اين، براى مردم شكيباى سپاسگزار عبرتهاست.

آیا ننگریسته‌ای که کشتیها به نعمت الهی در دریا روانند، تا به شما از آیات خویش بنمایاند، بی‌گمان در این برای هر شکیبای شاکری مایه‌های عبرت هست‌

آيا نديده‌اى كه كشتى به [سبب‌] نعمت خدا- نگاه‌داشتن آن بر روى آب و وزيدن باد و لطافت آب كه حركت كشتى را ميسر مى‌سازد- در دريا مى‌رود تا [خداى‌] برخى از نشانه‌هاى [قدرت‌] خود را به شما بنمايد؟ هر آينه در اين [كار] براى هر شكيباى سپاسگزارى نشانه‌ها و عبرتهاست.

آیا ندیده‌ای کشتیها بر صفحه‌ی دریاها به فرمان الله، و در پرتو نعمت خدا حرکت می‌کنند، تا او گوشه‌ای از نشانه‌های (قدرت) خود را به شما بنمایاند. قطعاً در این (گشت و گذار کشتیها در گستره‌ی دریاها) نشانه‌های بزرگی (بر قدرت خدا) است برای کسانی که بس شکیبا و بسیار سپاسگزار باشند.

آیا ندیدی که کشتی‌ها به‌راستی به نعمت خدا در دریا روان می‌گردند، تا (خدا) برخی از نشانه‌های خود را به شما بنمایاند؟ همواره در این (قدرت‌نمایی) برای هر شکیبای سپاسگزاری، بی‌چون نشانه‌هایی است.

آیا ندیدی کشتی روان است در دریا به نعمت خدا تا بنمایاند شما را از آیتهایش همانا در این است آیتهائی برای هر شکیبائی سپاسگزار


لقمان ٣٠ آیه ٣١ لقمان ٣٢
سوره : سوره لقمان
نزول : ١٢ بعثت
اطلاعات آماری
تعداد کلمات : ٢٠
تعداد حروف :

معنی کلمات و عبارات

«بِنِعْمَةِ اللهِ»: در پرتو احسان خدا. چرا که آبها را با وزن مخصوص و کشتیها را با مشخّصات محدود بیافریده است و شرائط حرکت آنها را فراهم فرموده است.


تفسیر

تفسیر نور (محسن قرائتی)


أَ لَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللَّهِ لِيُرِيَكُمْ مِنْ آياتِهِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ «31»

آيا نمى‌بينى كه كشتى‌ها در سايه‌ى نعمت خداوند در دريا حركت مى‌كنند، تا خداوند بخشى از آيات قدرت خود را به شما نشان دهد؟ همانا در اين (حركت كشتى‌ها) براى مردم شكيبا و سپاس‌گزار، نشانه‌هايى است.

نکته ها

حركت كشتى در دريا، نتيجه‌ى مجموعه‌اى از نعمت‌هاى الهى است، از جمله: حركت باد، وزن مخصوص و قوانين فشار آب كه سبب شناور شدن اجسام روى آن مى‌شود.

علاوه بر اين، درياها راه طبيعى بى‌خرج و عمومى هستند كه همه‌ى بخش‌هاى زمين را به يكديگر ارتباط مى‌دهند و هنوز هم با پيشرفت‌هاى بشر در صنعت هوايى، بيشترين كالاها از طريق كشتى حمل مى‌شود.

در قرآن، صبر و شكر، در موارد متعدّدى كنار هم آمده‌اند و شايد رمزش اين باشد كه مسائلى كه در اطراف انسان مى‌گذرد، يا طبق مراد است كه جاى شكر دارد ويا خلاف ميل انسان است كه جاى صبر دارد، پس انسان دائماً بايد يا در حال صبر باشد، يا در حال شكر و گرنه در حال كفران و غفلت خواهد بود.

پیام ها

1- علاوه بر آيات آسمانى، به آيات زمينى نيز توجّه كنيم. (در آيات قبل به آسمان، و ماه و خورشيد اشاره كرد، در اين آيه به زمين، دريا و كشتى) أَ لَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْكَ‌ ...

2- در دعوت به خدا و بيان نعمت‌ها، تبليغ و ارشاد، از مسائل طبيعى و در دسترس مردم استفاده كنيم. أَ لَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْكَ‌ ...

3- به آفريده‌ها ساده ننگريم، «أَ لَمْ تَرَ» آفريده‌ها، آيات الهى هستند. لِيُرِيَكُمْ مِنْ آياتِهِ‌ ...

جلد 7 - صفحه 285

4- حركت كشتى در آب، از نعمت‌هاى پر رمز و راز الهى است. «تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللَّهِ»

5- اگر مى‌خواهيم نشانه‌هاى زيادترى از قدرت‌نمايى خدا را درك كنيم و بهره‌هاى فراوان‌ترى از نعمت‌هاى الهى ببريم، بايد حوصله‌ى بيشترى از خود نشان دهيم. ( «صَبَّارٍ»، يعنى صبر زياد) و بايد سعى كنيم از داده‌ها بهترين استفاده را ببريم و همواره سپاس‌گزار باشيم. ( «شَكُورٍ»، يعنى شكر زياد)

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)



أَ لَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللَّهِ لِيُرِيَكُمْ مِنْ آياتِهِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ (31)


«1» توحيد المفضل، چ عربى ص 129- 128. (طبع سوم- مكتبة الداورى قم)

جلد 10 - صفحه 364

بعد از آن استشهاد ديگر فرمايد بر كمال قدرت و حكمت و شمول انعام خود:

أَ لَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْكَ‌: آيا نديدى و علم ندارى قدرت مطلقه را كه بدرستى كه كشتى، تَجْرِي فِي الْبَحْرِ: جريان مى‌شود در دريا، بِنِعْمَتِ اللَّهِ‌: به منت و احسان خداى تعالى در تهيه اسباب آن، چه آن را بر روى آب نگه مى‌دارد و باد را براى حركت آن مى‌فرستد و اين محض انعام و افضال او است بر بندگان.

لِيُرِيَكُمْ مِنْ آياتِهِ‌: بنمايد و نشان دهد شما را بعض از دلائل قدرت خود را در حركت كشتى بوسيله بادها و برخى از عجائب خلقت خود را در دريا. إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ‌: بدرستى كه در جريان كشتى و دريا هر آينه نشانه‌هاست بر شمول قدرت و كمال حكمت و وفور نعمت حضرت عزت. لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ: براى هر صبر كننده بر بلاها و مشاقّ تكليف، شكر كننده بر نعمتها و سپاسدار منعم حقيقى. و نزد بعضى مراد از «صبّار شكور» مؤمنين هستند، چه در حديث وارد شده ايمان دو نصف است: نصف آن صبر و نصف آن شكر مى‌باشد «1».


تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)


أَ لَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللَّهِ لِيُرِيَكُمْ مِنْ آياتِهِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ (31) وَ إِذا غَشِيَهُمْ مَوْجٌ كَالظُّلَلِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ فَمِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ ما يَجْحَدُ بِآياتِنا إِلاَّ كُلُّ خَتَّارٍ كَفُورٍ (32) يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ وَ اخْشَوْا يَوْماً لا يَجْزِي والِدٌ عَنْ وَلَدِهِ وَ لا مَوْلُودٌ هُوَ جازٍ عَنْ والِدِهِ شَيْئاً إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَلا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا وَ لا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ (33) إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَ يُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَ يَعْلَمُ ما فِي الْأَرْحامِ وَ ما تَدْرِي نَفْسٌ ما ذا تَكْسِبُ غَداً وَ ما تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ (34)

ترجمه‌

آيا نديدى كه كشتى ميرود در دريا بعنايت خدا تا بنماياند بشما از آيتهايش همانا در اين هر آينه آيتها است براى هر صبر كننده شكرگزار

و چون فرو گيرد آنان را موجى مانند سايبانهائى ميخوانند خدا را با آنكه‌


جلد 4 صفحه 283

خالص كنندگانند براى او دين را پس چون برهاند آنان را بسوى خشكى پس بعضى از آنها در حدّ اعتدال باقى بمانند و انكار نميكند آيتهاى ما را مگر هر مكر و غدر كننده ناسپاس‌

اى مردمان بپرهيزيد از پروردگارتان و بترسيد از روزى كه اداء نكند پدرى از فرزندش و نه فرزندى او اداء كننده است از پدرش چيزى همانا وعده خدا راست است پس نبايد فريب دهد البته شما را زندگانى دنيا و نبايد فريب دهد شما را بخدا آن فريب دهنده‌

همانا خدا نزدش علم روز قيامت است و فرو ميفرستد باران را و ميداند آنچه در رحمها است و نميدانند هيچ كس كه چه كسب ميكند فردا و نميداند هيج كس كه در كدام زمين ميميرد همانا خداوند داناى آگاه است.

تفسير

خداوند منّان در مقام بيان قدرت و تعداد نعمت خود متذكر نموده است بنى آدم را بكشتى كه جارى ميشود در دريا بوسيله باد و بادبان و ساير لوازم كشتيرانى كه همه از نعم الهيّه است براى ارائه دادن به بندگان علائم وجود و قدرت و رحمت خود را از عجائب مخلوقات بحر و سير كشتى باراده ناخدا بخواست خدا و عنايات بى‌پايان او در نگهدارى آن از خطرات و رساندن اهلش را بساحل مراد ولى كسانى متوجّه باين معانى ميشوند و از ثمرات آن بهره‌مند ميگردند كه صابر بر بلا و شاكر بر نعمت باشند و در مواقع خطر صبر نمايند و بعد از نجات شكر كنند خلاصه آنكه مؤمن و بين خوف و رجاء باشند و مؤثر در وجود را جز خدا ندانند در مجمع نقل نموده كه ايمان دو نيمه است نيمى از آن صبر و نيمى شكر است و وقتى كه فرو گيرد اهل كشتى را موجى از امواج بى‌كران دريا كه در احاطه و ارتفاع و بزرگى مانند خيمه و ابر و كوهى سايه افكن شده ناچار بخوانند خدا را براى نجات خودشان از غرق با اخلاص در دين كه توجّه بخداى يگانه و قطع اميد از غير او است ولى بعد از نجات و وصول بساحل و حصول اطمينان بعضى از آنها بعدل و اقتصاد در طريق صلاح و سداد بر آيند و بعهديكه با خدا در دريا نمودند وفا كنند و تجاوز از حق ننمايند و بعض ديگر نقض عهد فطرى و خلف وعد بحرى نموده بحال كفر و شرك اوّلى خود بر گردند ولى منكر آيات وحدت و قدرت و رحمت خدا نشود مگر آنكس كه مكّار غدّار


جلد 4 صفحه 284

ناوفادار و بسيار نا شكرگزار باشد خصوصا بعد از فرجى كه خداوند بعد از چنين شدّتى باو داده چون ختر قبيح‌ترين غدر است و بعضى گفته‌اند مراد از صبّار شكور كسى است كه حبس كند نظر خود را در ملاحظه آيات خدا و صرف نمايد فكر خويش را در تصوير نعم الهى و شكر كند خدا را در برابر آنها و قمّى ره مقتصد را بصالح و ختّار را بخدّاع تفسير فرموده است و بايد مردم از مخالفت اوامر و نواهى الهى بپرهيزند و بترسند از روز كه اداء و روا نكند هيچ پدرى از فرزندش دينى و حاجتى را و هيچ فرزندى اداء و روا كننده نباشد از پدرش دينى و حاجتى را خلاصه آنكه در آنروز هر كس بفكر خويش است نه قوم و خويش و دوست و رفيق و كسى نميتواند از كسى دستگيرى كند مگر باراده و اذن الهى و لا يجزى از باب افعال نيز قرائت شده يعنى بى‌نياز نميكند احدى احدى را از چيزى و تبديل جمله فعليّه باسميّه و تغيير بعضى از الفاظ ظاهرا براى تفنّن در كلام و تأكيد مرام در ظرف تجدّد و حدوث بافاده ثبوت و دوام است و چنين روزى كه قيامت كبرى است خواهد آمد و همانا وعده خداوند حقّ و محقّق است و تخلّف پذير نيست پس نبايد زندگى محدود دنيا و لذائذ فانيه آن شما را فريب دهد و بخود مشغول و سر گرم نمايد و از نعيم نامحدود آخرت باز دارد و يا شيطان و نفس امّاره بسوء شما را مغرور بكرم خدا و وعده مغفرت و تحصيل وسائل آن در ظرف مهلت نمايد چون بسا باشد كه اجل برسد و مهلت از دست برود و معصيت بتدريج شخص را از قابليّت مغفرت بيندازد و موفق بتوبه نشود و بر حسب روايات متعدّده كه بطرق معتبره از ائمه هدى عليهم السلام نقل شده پنج علم است كه بطور تحقيق و تفصيل مخصوص بذات اقدس الهى است اوّل علم بوقت قيامت كبرى است دوم علم بوقت نزول باران و محلّ آن سوم علم بذكور و اناث بودن طفل در رحم مادر و خوشگلى و زشتى و سخاوت و بخل و سعادت و شقاوت و جهنّمى و بهشتى بودن او چنانچه در نهج البلاغه است چهارم علم بآنكه شخص در آتيه چكار ميكند از خير و شرّ و چه بدست مى‌آورد از مال و ثروت پنجم علم بآنكه در چه سرزمينى خواهد مرد و اينكه فرموده‌اند بطور تحقيق و تفصيل نميداند جز خدا شايد براى آن باشد كه گاهى اين علوم از خدا افاضه ميشود باولياء ولى نه در همه وقت و همه جا و


جلد 4 صفحه 285

بدون تغيير و بداء و خداوند عالم بتمام اشياء است و آگاه از ظاهر و باطن آنها اختصاص باين امور ندارد در ثواب الاعمال و مجمع از امام باقر عليه السّلام نقل نموده كه كسيكه تلاوت نمايد سوره لقمان را در شب خداوند ملائكه را موكّل او فرمايد كه حفظ نمايند او را از شيطان و لشگريانش تا صبح و چون در روز تلاوت نمايد ملائكه حفظ نمايند او را از آنملعون و اعوانش تا شام خداوند توفيق عنايت فرمايد انشاء اللّه تعالى.


جلد 4 صفحه 286

اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)


أَ لَم‌ تَرَ أَن‌َّ الفُلك‌َ تَجرِي‌ فِي‌ البَحرِ بِنِعمَت‌ِ اللّه‌ِ لِيُرِيَكُم‌ مِن‌ آياتِه‌ِ إِن‌َّ فِي‌ ذلِك‌َ لَآيات‌ٍ لِكُل‌ِّ صَبّارٍ شَكُورٍ (31)

آيا نميبيني‌ اينكه‌ كشتيها ‌در‌ جريان‌ ميافتد ‌در‌ روي‌ دريا ‌به‌ نعمت‌ الهي‌ ‌براي‌ اينكه‌ بشما نشان‌ دهد ‌از‌ آيات‌ ‌خود‌ محققا ‌در‌ ‌اينکه‌ تفضل‌ ‌هر‌ آينه‌ آيات‌ و دلالاتيست‌ ‌براي‌ ‌هر‌ كس‌ ‌که‌ بسيار صبر دارد و بسيار شكرگزار ‌است‌.

يكي‌ ‌از‌ قدرتهاي‌ الهي‌ اينست‌ ‌که‌ آب‌ ‌با‌ اينكه‌ ‌در‌ كمال‌ لينت‌ هست‌ اشياء مجوفه‌ ‌را‌ روي‌ ‌خود‌ نگهميدارد و فرو نميبرد بالاخص‌ چوب‌ ‌را‌ ‌که‌ كشتيهاي‌ ‌با‌ عظمت‌ ‌را‌ روي‌ ‌خود‌ نگهميدارد ‌با‌ اينكه‌ امتعه‌ و اشخاص‌ ‌در‌ ‌او‌ بسيار ‌است‌ و خداوند رياح‌ ‌را‌ ميفرستد ‌که‌ ‌اينکه‌ كشتيها ‌را‌ ‌از‌ بندري‌ ‌به‌ بندر ديگر جريان‌ ميدهد و ‌اينکه‌ يك‌ نعمت‌ بزرگيست‌ ‌که‌ ‌خدا‌ ‌به‌ بندگانش‌ تفضل‌ فرموده‌ و ‌در‌ ‌اينکه‌، سير و حركت‌ عجايب‌ مخلوقات‌ دريايي‌ ‌را‌ مشاهده‌ ميكنند و ‌خود‌ ‌را‌ بمقصود و منظور ‌خود‌ ميرسانند و استفادات‌ زياد ميكنند و منافع‌ زيادي‌ بدست‌ ميآورند و ‌از‌ فوائد مملكتي‌ و صقعي‌ بمملكت‌ ديگر و صقع‌ ديگر ميرسانند لذا ميفرمايد:

أَ لَم‌ تَرَ أَن‌َّ الفُلك‌َ تَجرِي‌ فِي‌ البَحرِ بِنِعمَت‌ِ اللّه‌ِ لكن‌ كيست‌ قدر دان‌ ‌اينکه‌ نعمت‌ ‌باشد‌ و ‌اينکه‌ امور ‌را‌ مستند بطبيعت‌ نداند.

لِيُرِيَكُم‌ مِن‌ آياتِه‌ِ ‌از‌ ارتباط ممالك‌ ‌به‌ يكديگر و ببلاد بعيده‌ ‌که‌ طريق‌ خشكي‌ ندارد، آشنا شدن‌.

إِن‌َّ فِي‌ ذلِك‌َ لَآيات‌ٍ لِكُل‌ِّ صَبّارٍ شَكُورٍ انسان‌ ‌در‌ دنيا ‌بين‌ اصبعي‌ الرحمن‌ ‌است‌ يك‌ روز مبتلي‌ و يك‌ روز متنعم‌، بلاء و نعمت‌ مقرون‌ يكديگرند و ‌هر‌ دو موافق‌ حكمت‌ و مصلحت‌ ‌است‌ شخص‌ مؤمن‌ بايد ‌در‌ بلا صبر كند و ‌در‌ نعمت‌ شكرگزار ‌باشد‌ و مكرر بيان‌ ‌شده‌ ‌که‌ صبر سه‌ قسم‌ ‌است‌: صبر ‌در‌ بليات‌ و مصائب‌، صبر ‌بر‌ مشاق‌ عبادات‌، صبر ‌بر‌ ترك‌ شهوات‌ نفسانيه‌ و گفتيم‌ حديثي‌ ‌را‌ ‌که‌ فرمود

«الصبر ‌من‌ الايمان‌ بمنزلة الرأس‌ ‌من‌ الجسد فمن‌ ‌لا‌ صبر ‌له‌ ‌لا‌ ايمان‌ ‌له‌»

و نيز گفتيم‌ ‌که‌ شكر ‌هم‌ مراتبي‌ دارد: اولا بداند ‌اينکه‌ نعمت‌ ‌از‌ جانب‌ ‌خدا‌ ‌است‌، و ثانيا ‌از‌ راه‌ تفضل‌ ‌است‌ نه‌ استحقاق‌، و ثالثا صرف‌ كند ‌در‌ آنچه‌ منظور حق‌ ‌است‌، و رابعا ‌در‌ مقابل‌ ‌آن‌ عملي‌ انجام‌ دهد ‌که‌

جلد 14 - صفحه 439

مرضي‌ ‌او‌ ‌باشد‌.

برگزیده تفسیر نمونه


]

(آیه 31)- در این آیه سخن از دلیل نظم به میان می‌آید، و در آیه بعد سخن از توحید فطری است و مجموعا بحثهایی را که در آیات قبل آمد تکمیل می‌کند.

می‌گوید: «آیا ندیدی کشتیها بر (صفحه) دریاها به فرمان خدا، و به (برکت) نعمت او حرکت می‌کنند»؟! (أَ لَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْکَ تَجْرِی فِی الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللَّهِ).

هدف این است: «تا بخشی از آیاتش را به شما نشان دهد» (لِیُرِیَکُمْ مِنْ آیاتِهِ).

آری «در اینها نشانه‌هایی است برای کسانی که بسیار شکیبا و شکر گزارند» (إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیاتٍ لِکُلِّ صَبَّارٍ شَکُورٍ).

بدون شک حرکت کشتیها بر صفحه اقیانوسها نتیجه مجموعه‌ای از قوانین آفرینش است.

نکات آیه

۱ - حرکت کشتى ها بر پهنه دریا، در پرتوِ مواهب الهى، شایسته تأمل و درس آموزى است. (ألم تر أنّ الفلک تجرى فى البحر بنعمت اللّه)

۲ - پیامبر(ص)، پیش گام فهمِ معارف عمیق عالم است. (ألم تر أنّ الفلک تجرى) خطاب «ألم تر» اگرچه به پیامبر(ص) است، اما به قرینه «لیریکم» حکم اختصاص به آن حضرت ندارد. مخاطب قرار دادن او، مى تواند به خاطر یادآورى نکته یاد شده باشد.

۳ - خداوند، فراهم آورنده اسباب و وسایل حرکت کشتى ها در دریا است. (ألم تر أنّ الفلک تجرى فى البحر بنعمت اللّه) «با» در «بنعمت» مى تواند براى مصاحبه و یا براى تعدیه و یا براى سبب باشد. برداشت بالا، بر اساس احتمال سوم است. لازم به ذکر است که «بنعمت اللّه» براساس یاد شده، احسانِ خداوند در تهیه اسباب حرکت کشتى ها است.

۴ - آمادگى شرایط طبیعى و خصوصیات اجسام، براى ساختن کشتى و حرکت بر آب، از نشانه هاى خدا است. (ألم تر أنّ الفلک تجرى فى البحر بنعمت اللّه لیریکم من ءایته)

۵ - کشتیرانى، داراى اهمیتى اساسى در حمل و نقل نیازمندى هاى بشر و مواهب الهى به نقاط مختلف است. (ألم تر أنّ الفلک تجرى فى البحر بنعمت اللّه لیریکم من ءایته) بنابراین که «با» در «بنعمت» براى تعدى و یا مصاحبة باشد، نکته بالا به دست مى آید.

۶ - فلسفه فراهم آوردن امکانات حرکت کشتى در آب، ارائه برخى از آیات خدا به بندگان است. (ألم تر أنّ الفلک تجرى فى البحر بنعمت اللّه لیریکم من ءایته)

۷ - استفاده از عالم طبیعت و رخدادهاى در پیش روى انسان ها، جهت رهنمونى آنان به خداشناسى، از شیوه هاى هدایتى قرآن است. (ألم تر أنّ الفلک تجرى فى البحر بنعمت اللّه لیریکم من ءایته)

۸ - استفاده از آیات الهى، در سایه بردبار بودن بر دشوارى هاى راه بهره ورى از آنها است. (لیریکم من ءایته إنّ فى ذلک لأیت لکلّ صبّار شکور) تعلیل ذیل آیه، احتمال دارد به این معنا باشد که استفاده از آیات الهى، داراى رنج و سختى است و تنها کسانى به خوبى مى توانند از آن آیات بهره ببرند که آن سختى ها را بر خود هموار سازند.

۹ - تحمل کنندگان سختى هاى دریا و دارندگان روحیه شکر، بهره مند از نشانه هاى خدا از آن (لیریکم من ءایته إنّ فى ذلک لأیت لکلّ صبّار شکور) احتمال دارد «صبّار» به قرینه آیه بعد، مربوط به صبر پیشه کردن در امواج و دلهره هاى دریا باشد.

۱۰ - برخوردارى از روحیه شکر، زمینه بهره ورى از آیات الهى است. (إنّ فى ذلک لأیت لکلّ صبّار شکور)

۱۱ - روحیه بردبارى و سپاسگزارى دائم از خدا، روحیه اى ارزش مند و ستودنى است. (إنّ فى ذلک لأیت لکلّ صبّار شکور)

موضوعات مرتبط

  • آفرینش: فهم معارف آفرینش ۲
  • آیات خدا: آیات آفاقى ۴، ۷; ارائه آیات خدا ۶; بهره مندان از آیات خدا ۹; زمینه استفاده از آیات خدا ۸، ۱۰
  • حمل و نقل: وسایل حمل و نقل ۵
  • خدا: افعال خدا ۳; دلایل خدا شناسى ۷; عطایاى خدا ۵; نعمتهاى خدا ۱
  • دریا: تحمل سختیهاى دریا ۹
  • شکر: آثار شکر ۹، ۱۰; ارزش شکر ۱۱
  • صبر: آثار صبر ۸; ارزش صبر ۱۱
  • کشتیرانى: اهمیت کشتیرانى ۵
  • کشتى: حرکت کشتى ها ۴، ۶; عبرت از حرکت کشتى ها ۱; منشأ حرکت کشتى ها ۳; مواد کشتى سازى ۴
  • محمد(ص): پیشگامى محمد(ص) ۲
  • هدایت: ارائه نمونه عینى در هدایت ۷; روش هدایت ۷

منابع