صَالِحا

از الکتاب
پرش به: ناوبری، جستجو

آیات شامل این کلمه

تعبیر به «صالِحاً» از مادّه «صَلاح» در سوره «فاطر» (به صورت نکره) اشاره به این است که ما کمترین عمل صالحى انجام ندادیم، و لازمه اش این است که این همه عذاب و رنج براى کسانى است که هیچ راهى به سوى خدا در زندگى نداشته اند، و غرق در عصیان و گناه بودند; بنابراین، انجام پاره اى از اعمال صالح نیز ممکن است مایه نجات گردد.

ریشه کلمه

قاموس قرآن

مسالمت. سازش. راغب آن را از بين بردن نفرت ميان مردم، معنى كرده است [نساء:128]. سازش بهتر است در اقرب گويد: آن اسم است از مصالحه مذكّر و مؤنث هر دو به كار مى‏رود گويند: «وَقَعَ الصّلْ‏حُ وَ وَقَعَتِ الصُّلحُ». صلاح: شايسته شدن. خوب شدن، وآن ضد فساد است «صلح الشى‏ء صلاحاً: ضد فسد» در قرآن گاهى با فساد مقابل آمده و گاهى با سيئه مثل [اعراف:56-85]، [توبه:102]. [رعد:23]. «صلح» در آيه به معنى شايسته و خوب شدن است . صالح: شايسته. آنچه يا كسى كه شايسته و خوب است و در آن فساد نيست. مثل [بقره:62]، [فاطر:10]. كه وصف عمل است. عمل صالح و كار شايسته آن است كه مطابق عدل و انصاف باشد كه قهراً مفيد و مورد رضاى خداست. [تحريم:4]، [كهف:82]. صالح در اين آيات وصف شخص است . مراد از آن در [اعراف:189-190]. ظاهراً تام الخلقه و بى عيب است. چنانكه در [نور:32]. به معنى لياقت و اهليت است. صالحون: نيكوكاران. شايسته كاران. و آن پيوسته وصف اولوالعقل آمده اعم از ملك،، انس، و جن. صالحات در وصف اعمال و زنان به كار رفته است. مثل [بقره:25]، [نساء:34]. اصلاح: ايجاد صلح و سازش و الفت مثل [بقره:182]، [بقره:224]. و نيز به معنى اصلاح و شايسته كردن چيزى است. مثل‏[محمّد:2].يعنى سيّئاتشان را تكفير و حالتشان را اصلاح كرد. * [احقاف:15]. يعنى براى من در فرزندانم صلاح ايجاد كن و «لى» دلالت دارد كه اصلاح بنحوى باشد كه او نيز منفعت گردد و آنها بپذير خويش نبكوكار باشند مثل [انبياء:90]. و نحو [فرقان:74]. * [كهف:46]. ظاهراً مراد از قيامت صالحات تمام اعمال و كارهاى خير است و غرض از بقا باقى نزد خداست نه اينكه غرض از بقا باقى ماندن در دنيا پس از مردن شخص باشد و منظور از باقيات فقط آثار نيك باشد. زيرا بقاء تمام اعمال از ضرورت اسلام است [قمر:52-53]. اعمال صالحه آيا مراد از «صالِحات» در عناوين «آمَنوا و عَمِلُوا الصّالِحاتِ» كه كرّات و مرّات در قرآن مجيد آمده كارهائى است كه شرع آنها را شخصاً بيان فرموده و يا هر عمل صالح مطابق عدل و انصاف مورد رضاى حق است خواه در شرع بالخصوص بيان شده باشد يه نه. مخفى نماند «عَمِلُوا الصّالِحالتِ» كه بيشتر از پنجاه بار در قرآن ذكر شده در همه آنها توأم با «آمَنوا» يا «وَهُوَ مُؤْمِنُ» يا نظير آن دو است مگر در آيه [هود:11]. كه قطعاً در آن نيز ايمان منظور است. پس بى شكّ عمل صالح پيش خدا در صورتى مؤثر و مقرّب است كه توأم با ايمان به خدا باشد و در غير اين صورت پوچ و بى اثر خواهد بود [ابراهيم:18]. ولى با در نظر گرفتن ايمان هر كار شايسته كه مطابق با موازين عدل و انصاف است مورد رضاى عدل و انصاف است مورد رضاى خدا و مشمول عموم «الصالحات» است خواه در شرع بالخصوص تعيين شده باشد يا نه. هر كارى كه در آن حرام نداشته و مطابق عدل و انصاف باشد و صلاح را نيز دارا باشد با استفاده از عموم «الصالحات» مى‏توان انجام داد.


صالح از پيامبران عظيم الشأن عليهم السلام، نام مباركش در كلام اللّه مجيد 9 بار آمده، و از حيث زمان بعد از نوح و قبل از ابراهيم است. اين رسول گرامى بر قوم ثمود مبعوث گرديد كه قومى بت پرست بودند چنانكه از قولش [اعراف:73]. و از كلام قومش [هود:62]. روشن مى‏شود. تفضيل حالات قوم ثمود و محل سكونت آنها و كيفيّت عذابشان در «ثمد» گذشت. مشروح احوال اين پيامبر عظيم الشأن و گفتگوهايش‏با قوم نا فرمان در سوره اعراف آيات 73-79، هود آيات 61-68، شعراء آيات:142-159، نمل آيات: 45-53. مذكور است. صالح هر چه بيشتر تبليغ كرد در قوم خويش گوش شنوا نيافت گفتند: وجود تو و پيروانت براى ما مايه شومى است. تصميم گرفتند او و خانواده‏اش را شب هنگان بكشند (نمل:47-49) گفتند: تو جادو زده‏اى. تو مثل مائى چه مزيّتى دارى تا پيامبر شوى؟ (شعراء:153-154)گفتند: پيش از اين اميدها از تو داشتيم آيا ما را از آنچه پدرانمان مى‏پرستيدند منع مى‏كنى؟ (هود:62). آخر كار ناقه صالح را كه معجزه آن حضرت و حيوانى مفيد بود بكشند و گفتند: اگر از پيامبرانى عذابى كه وعده مى‏دهى بياور. (اعراف:77) فرموده: سه روز در خانه‏هاى خويش خوش باشيد اين وعده دروغ ندارد (هود:65) سه روز مهلت ظاهراً براى آن بود كه شايد در عرض آن متنبه شده و به سوى خداى مهربان رو آورند چنانكه از آيه 46 نمل روشن مى‏شود. سرانجام از آيه 46 نمل روشن مى‏شود. سرانجام صاعقه شديدى بر آن‏ها باريدن گرفت و همه را با آت‏ش و صيحه خود از بين برد (رجوع به ثمد) صالح يافت (هود:66) و آنگاه كه به سر اجساد بى جان آمد باكمال تأسف فرمود: اى قوم رسالت خدا را به شما رسادن و شما را نصيحت كردم ليكن ناصحان را دوست نداريد [اعراف:79]. نام حضرت صالح در قرآن به قرار ذيل است: اعراف آيات: 73،75،77. هود:61،62،66،89. نمل:45. ناقه صالح‏ راجع به ناقه صالح انشاءاللّه در «نوق» به تقصيل سخن خواهيم گفت.


کلمات نزدیک مکانی

وَ عَمِل مَن مِن اللّه آمَن أَن إِلَى لا قَال بِمَا فَأُولٰئِک مَا عَمَلا أَعْمَل أَخَاهُم تَاب ثَمُود نَعْمَل فَلَمّا إِنّي بِاللّه يَا إِلاّ اعْبُدُوا آتَاهُمَا قَوْم الّذِين کَانُوا رَبّه کَان يَعْمَل فَلِنَفْسِه تَرْضَاه اعْمَلُوا فِي ذَکَر هُم لَه جَزَاء لَنَکُونَن الشّاکِرِين جَنّات فِيمَا أَو الْآخِر إِنّا تَعْمَلُون يُدْخِلْه لِمَن غَيْر رَبّک آمَنُوا ثُم جَعَلا آتَيْتَنَا الْيَوْم أُنْثَى لِيَجْزِي وَالِدَي أَ يُؤْمِن فَلا أَسَاء هُو عَلَيْهِم خَوْف رَبّنَا يَتُوب لَئِن فَعَلَيْهَا رَب عَلَى جَاء صَالِحا تَجْرِي رَبّهِم نُؤْتِهَا تَعْمَل يُکَفّر فَعَسَى فَلَهُم مُرْسَل فَأَرَاد أَبُوهُمَا فَلِأَنْفُسِهِم فَإِنّه عِنْد فَلَه نَجّيْنَا يَدْخُلُون فِيهَا بِه عَمِلُوا فَارْجِعْنَا يَمْهَدُون عَنْه فَلْيَعْمَل ارْجِعُون مُرِيب الّذِي أَخْرِجْنَا آخَر اهْتَدَى أَمْرُنَا خَلَطُوا لَقَد أَجْرُهُم أَجْرَهَا تَعْلَمُون يَعْمَلُون لَهُم لَعَلّي يَکْسِبُون تَرَکْت يُبَدّل مُوقِنُون الْحُسْنَى الطّيّبَات يُشْرِک الْجَنّة کَلاّ رَسُولِه السّرْد مَرّتَيْن شُرَکَاء أَدْخِلْنِي سَيّئا إِنّنِي مِنْه کُنّا لَو أَصْلِح بِذُنُوبِهِم سَيّئَاتِه يُلَقّاهَا يَکُون سَمِعْنَا رَبّهُمَا تَحْتِهَا لِي شَک عَلِيم بَصِير فَإِذَا أَرْسَلْنَا بِرَحْمَتِک عَلَي کُفْرُه الضّعْف شِئْنَا سَيّئَاتِهِم مِثْلَهَا إِنّهَا مَکْذُوب مُؤْمِنِين لِقَاء بِعِبَادَة يَبْلُغَا اعْتَرَفُوا مَعَه إِن هُود أَعْجَلَک عَسَى مِنْهُم لَهُمَا قَالُوا مُؤْمِن لَکُم أَمّا أَشُدّهُمَا قَدّر الْمُفْلِحِين لِسُلَيْمَان الصّابِرُون بِرَحْمَة کَنْز لَآتَيْنَا بِأَحْسَن لِلّه فَعَلَيْه خَيْر أَبْصَرْنَا فَخَسَفْنَا أَعْتَدْنَا يَصْطَرِخُون حَسَنَات غَفُورا رَحِيما الْمُسْلِمِين دَعَوَا قَوْما کَلِمَة لَفِي الْمَوْت يَرْجُو مَتَابا دَعَا آخَرُون عَن کُلُوا سَنَقُول أَثْقَلَت أَجْرَهُم ذُرّيّتِي کُل الْأَنْهَار قَوْمِک وَعْد الرّيح زُلْفَى لِعَاد يُجْزَى مِمّن لَهَا فَتَعَالَى إِنّهُم ذٰلِک عَظِيم مِنْکُن مِنّا عِبَادِک الْعَالَمِين هٰذِه نُکْرا أَنْعَمْت أَحَدا أَحَدَهُم يُظْلَمُون کَفَر فَرِيقَان تَحْتَه الرّسُل الصّالِحَات عَذَاب اسْتُضْعِفُوا کَفُور لَغَفّار يَصّدّعُون نَفْس عَذَابا الصّالِحِين شَيْئا النّور غَيّا قَوْلا خَالِدِين أَيّهَا أُرْسِل صَبَرُوا لَم عِنْدَنَا يَسْتَخْرِجَا رِزْقا يَحْزَنُون يَخْلُق ثَوَاب قَائِلُهَا يَقْنُت إِلٰه يَتَسَاءَلُون فَأَمّا تَسْتَوِي غُدُوّهَا أُمّتُکُم يَخْتَصِمُون بُعْدا سَابِغَات التّغَابُن فَمَن تُبْت لِلّذِين يَوْم عَمّا رَبّکُم الّتِي سَيّئَة کَنْزَهُمَا نُعَمّرْکُم تُقَرّبُکُم أَمْرِنَا اعْمَل وَاحِد وَيْلَکُم کَرِيما فَلَنُحْيِيَنّه أَحْسَن قَوْمِه الْمَدِينَة الصّابِئِين رُءُوسِهِم أَبَدا الظّلُمَات الْعِلْم خِزْي حَيَاة إِلَيْک بِظَلاّم فَمَرّت النّصَارَى يُسْرا تُرْجَعُون بِالّتِي رَحْمَة مُؤْمِنُون يُشْرِکُون

تکرار در هر سال نزول

در حال بارگیری...