الرحمن ١١

از الکتاب
پرش به: ناوبری، جستجو


ترجمه

که در آن میوه‌ها و نخلهای پرشکوفه است،

|در آن ميوه [ها] و نخل‌هايى با خوشه‌هاى غلاف دار است

در آن، ميوه [ها] و نخلها با خوشه‌هاى غلاف دار،

که در آن میوه‌های گوناگون و نخل خرمای با پوشش برگ و شکوفه و غلاف است.

در آن میوه ها و نخل ها با خوشه های غلاف دار است؛

در آن ميوه‌هاست و نخلها، با خوشه‌هايى كه در غلافند.

در آن [همه گونه‌] میوه و خرمای پوشش‌دار هست‌

در آن ميوه‌هاست و خرمابنهاى غلاف‌دار- كه ميوه‌اش در غلاف است-.

در زمین میوه‌های فراوان، و از جمله خرما است که دارای غلاف است.

که) در آن، میوه‌ها و نخل‌ها با خوشه‌های غلاف‌دار،

در آن است میوه و خرمابن دارنده شکوفه‌ها


الرحمن ١٠ آیه ١١ الرحمن ١٢
سوره : سوره الرحمن
نزول : ٢ بعثت
اطلاعات آماری
تعداد کلمات : ٦
تعداد حروف :

معنی کلمات و عبارات

«أَکْمَام»: جمع کِمّ، غلاف (نگا: فصّلت / ). ذکر نخل به صورت جداگانه، ذکر خاص بعد از عام بوده و برای نشان دادن اهمیتی است که در خرما موجود است. میوه درخت نخل در آغاز در غلافی پنهان است، و سپس غلاف می‌شکافد و خوشه خرما به طرز جالبی بیرون می‌ریزد. این غلاف همچون رحم مادر، میوه نخل را در خود پرورش می‌دهد و از آفات حفظ می‌کند، و بعدها غلاف جدا می‌شود و کنار می‌رود.

آیات مرتبط (تعداد ریشه‌های مشترک)

تفسیر


تفسیر نور (محسن قرائتی)


وَ الْأَرْضَ وَضَعَها لِلْأَنامِ «10» فِيها فاكِهَةٌ وَ النَّخْلُ ذاتُ الْأَكْمامِ «11» وَ الْحَبُّ ذُو الْعَصْفِ وَ الرَّيْحانُ «12»

و زمين را براى زمينيان قرار داد كه در آن هر گونه ميوه و خرماى غلافدار و دانه پوست دار و گياه خوش بو است.

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)



فِيها فاكِهَةٌ وَ النَّخْلُ ذاتُ الْأَكْمامِ «11»

فِيها فاكِهَةٌ: در آن انواع و اقسام چيزهائى است كه به آن متفكه و متلذذ شوند از اصناف ميوه‌جات، وَ النَّخْلُ ذاتُ الْأَكْمامِ‌: و خرما كه صاحب غلافند، چه خرمائى كه هنوز منشق نشده در غلاف است، يا مراد هر چيزى كه پوشش دارد از طلع و غلاف و ليف و اغصان و غير آن از آنچه حافظ او باشد از آفات‌

جلد 12 - صفحه 405

سماوى و ارضى.

بيان: تخصيص خرما از فواكه به ذكر، جهت تفضل او و مشابهتى كه به انسان دارد از جهاتى: 1- تا تأبير نكنند «نرينه به مادينه رساندن» بار ندهد.

2- در آب غرق شود، مى‌ميرد. 3- سرش قطع شود خشك گردد. 4- گلوله به او رسد كشته شود. لذا حديث است كه «اكرموا عمّتكم النّخلة» تعبير فرموده خرما را به عمّه، زيرا انسان اولاد حيوان و حيوان از نبات و نخله خواهر او مى‌شود.


تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)


بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌

الرَّحْمنُ «1» عَلَّمَ الْقُرْآنَ «2» خَلَقَ الْإِنْسانَ «3» عَلَّمَهُ الْبَيانَ «4»

الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِحُسْبانٍ «5» وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ يَسْجُدانِ «6» وَ السَّماءَ رَفَعَها وَ وَضَعَ الْمِيزانَ «7» أَلاَّ تَطْغَوْا فِي الْمِيزانِ «8» وَ أَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَ لا تُخْسِرُوا الْمِيزانَ «9»

وَ الْأَرْضَ وَضَعَها لِلْأَنامِ «10» فِيها فاكِهَةٌ وَ النَّخْلُ ذاتُ الْأَكْمامِ «11» وَ الْحَبُّ ذُو الْعَصْفِ وَ الرَّيْحانُ «12» فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ «13»

ترجمه‌

خداوند بخشنده‌

تعليم داد قرآن را

آفريد انسان را

آموخت باو بيان را

خورشيد و ماه بحساب معيّنى سير ميكنند

و گياه و درخت سجده مينمايند

و آسمان را برافراشت و قرار داد ميزان عدل را

تا تجاوز ننمائيد در آن ميزان‌

و بر پا داريد سنجيدن را بعدل و كم مكنيد ميزان را

و زمين را گسترانيد براى مردمان‌

در آن است ميوه و درخت خرماى داراى غلافها

و حبوبات داراى برگ خشك و رستنى خوشبوى‌

پس بكدام يك از نعمتهاى پروردگارتان انكار ميورزيد.

تفسير

خداوندى كه بخشش بيمنتهاى او شامل حال دوست و دشمن شده چون در اين سوره مباركه بيان نعم و آلاء خود را فرموده افتتاح نموده است آنرا باين نام نامى خود و آنكه تعليم فرموده قرآن را كه سرمايه سعادت بشر است به پيغمبر خود و خلق فرموده انسان را كه اشرف مخلوقات است و تعليم فرموده باو اخبار از ما في الضمير را به بيان و نطق گويا كه مميّز آن از ساير- حيوانات است و آنكه آفتاب و ماه را بحساب معيّن مقدّرى در مسير خودشان سير داده و ميدهد و از آن فصول چهارگانه و سال شمسى و قمرى و ماههاى هلالى كه ميزان براى حساب ايّام معدود و بدو و ختم آن در افق مشهود است بعمل ميآيد و امور كائنات بآن منظّم ميگردد و فوائد و منافع و خواص و آثار اين دو نيّر در عالم بقدرى است كه كسى از عهده بيان آن بر نميآيد و كلمه حسبان مصدر يا جمع‌


جلد 5 صفحه 111

حساب است و هر چه از زمين برويد خواه بى‌ساق باشد كه آنرا نجم گويند و خواه با ساق كه آنرا شجر خوانند ذاتا و طبعا مطيع و منقاد و خافض و رافع و راكع و ساجد در پيشگاه الهى ميباشد و در اين جمله لطف بيان عجيبى بكار رفته چون نجم معناى معروف آن كه ستاره است مناسب با شمس و قمر است و معناى غير معروف آن كه گياه است مناسب با شجر و تمام روئيدنيها علاوه بر انقياد طبعى كه از امر خدا دارند خفض و رفع و ركوع و سجودى بفرمان باد كه يكى از گماشتگان الهى بر آنها است دارند كه اين محسوس و آن معقول است چنانچه تناسب نجم با شمس و قمر آشكار و با شجر مخفى است و آسمان را رفيع فرمود براى آنكه محلّ ملائكه و منشأ صدور احكام و مقام اولياء عظام و خيمه سبز پرنقش و نگار مرتفعى بر سر بندگان افراشته باشد و ميزان عدل را كه قانون شرع مطهّر است جعل و وضع فرمود و نازل كرد بتوسط جبرئيل بر خاتم انبياء صلى اللّه عليه و آله و سلّم تا مردم تجاوز از انصاف و عدل با يكديگر ننمايند و براى تأكيد اين معنى فرموده و برپا داريد اى بندگان من و اى اولياء امور سنجيدن بعدل را و بهيچ وجه تا ميتوانيد نگذاريد خللى در اركان آن روى دهد و كم و كاست نكنيد از آن ميزان در معامله با احدى و تكرار لفظ ميزان و اكتفا ننمودن بضمير و نهى از زياده اوّلا و نقيصه اخيرا و تصريح به نگاهدارى آن در حدّ اعتدال بين آن دو جمله براى اهتمام بشأن قانون و لزوم رعايت آن در هر حال است علاوه بر آنكه ممكن است گفته شود مراد از ميزان اوّل عدل است كه بآن آسمان و زمين برپا است و مراد از ميزان دوم انصاف است و هر چه بآن چيزى سنجيده شود و مراد از ميزان سوّم ترازو است و زمين را وضع و پهن فرمود براى خلق از جنّ و انس تا در آن سكونت و سير نمايند و خدا را عبادت و اطاعت كنند و در آن انواع و اقسام ميوه تابستانى و زمستانى مناسب با حال و مزاج اهل هر بلدى موجود است و در مدينه طيّبه كه محل نزول اين سوره است و جزيرة العرب كه قرآن بلسان اهالى آن نازل شده درخت خرما بيشتر است و خرما در بدو ظهورش در غلافها و جلدهائى است كه براى حفظ آن و سهولت چيدنش مفيد است و نيز در آن جنس حبوبات كه‌


جلد 5 صفحه 112

مشتمل بر انواع و اصناف بيشمار است از قبيل گندم و جو و برنج و عدس و لوبيا و غيرها كه بر همه حب اطلاق ميشود وجود دارد و هر يك از آنها داراى برگهائى هستند كه براى حفظ آنها نافع است و بعد از خشك شدن مانند كاه بمصارف لازمى ميرسد و نيز در زمين انواع گياههاى مأكول خوشبو است كه بآنها ريحان اطلاق ميشود و بعد از ذكر اين نعم بى‌پايان براى اهل زمين از جن و انس خداوند خطاب بآن دو فرموده ميفرمايد پس كدام يك از نعمتهاى پروردگارتان را منكر ميشويد و تكذيب ميكنيد نعمت بودن آن را و وجه تكرار اين آيه شريفه در اين سوره علاوه بر آنچه در سوره سابقه در چند موضع ذكر شد آنستكه بعد از ذكر نعمتهاى متعدّده تقرير آن در اذهان كسانيكه مشمول آن نعمند براى تأكيد در اداء شكرگزارى و اجتناب از كفران لازم و مناسب و اين طرز كلام در بين خطبا و بلغا و شعرا معمول و متعارف است و احتياج بتكلّفى كه مفسّرين براى اختلاف معنوى آلاء در موارد مكرّره فرموده‌اند ندارد و بعد از شنيدن اين آيه مناسب است گفته شود لا بشى‌ء من نعمك ربّنا نكذّب و الحمد للّه رب العالمين و آلاء جمع الى بكسر و فتح بمعناى نعمت است و در بعضى از روايات بمحمّد صلى اللّه عليه و آله و سلّم و على عليه السّلام كه اعظم نعمند تفسير شده.

اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)


وَ الأَرض‌َ وَضَعَها لِلأَنام‌ِ «10» فِيها فاكِهَةٌ وَ النَّخل‌ُ ذات‌ُ الأَكمام‌ِ «11» وَ الحَب‌ُّ ذُو العَصف‌ِ وَ الرَّيحان‌ُ «12»

‌بعد‌ ‌از‌ آنكه‌ بيان‌ فرمود ‌آن‌ نعم‌ بزرگ‌ ‌را‌ ‌در‌ باب‌ ميزان‌ ذكر مي‌فرمايد يك‌ قسمت‌ ديگر ‌از‌ نعم‌ ‌خود‌ ‌را‌ ‌که‌ مي‌فرمايد: زمين‌ ‌را‌ قرار داديم‌ ‌براي‌ افراد انسان‌ و ‌در‌ ‌اينکه‌ زمين‌ ميوه‌هاي‌ مختلف‌ و نخل‌هاي‌ صاحب‌ جلدها و دانه‌هايي‌ داراي‌ برگ‌هاي‌ خرّم‌ و گلهاي‌ خوشبو قرار داديم‌.

وَ الأَرض‌َ وَضَعَها لِلأَنام‌ِ خداوند ‌به‌ قدرت‌ كامله ‌خود‌ زمين‌ ‌را‌ روي‌ آب‌ مثل‌ يك‌ كشتي‌ و گهواره‌ قرار داد ‌آن‌ قسمت‌ ‌که‌ ‌در‌ آب‌ ‌بود‌ ‌که‌ سه‌ ربع‌ كره‌ ‌باشد‌ حكم‌ كشتي‌ دارد و كوه‌ها ‌به‌ منزله لنگر كشتي‌ ‌که‌ متزلزل‌ نشود و ‌آن‌ قسمت‌ ‌که‌ خارج‌ ‌از‌ آب‌ ‌است‌ و ‌در‌ هوا ‌است‌ ‌به‌ منزله گهواره‌ ‌است‌ ‌که‌ مي‌فرمايد: أَ لَم‌ نَجعَل‌ِ

جلد 16 - صفحه 374

الأَرض‌َ مِهاداً نبأ آيه 6. زيرا انسان‌ و بسياري‌ ‌از‌ حيوانات‌ نه‌ ‌در‌ آب‌ مي‌توانند زندگي‌ كنند مثل‌ حيوانات‌ دريايي‌ و نه‌ ‌در‌ هوا مثل‌ بعض‌ طيور و مخلوقات‌ هوايي‌ و چون‌ بشر احتياج‌ ‌به‌ تغذيه‌ دارد مي‌فرمايد:

فِيها فاكِهَةٌ اقسام‌ ميوه‌ها.

وَ النَّخل‌ُ ذات‌ُ الأَكمام‌ِ و درخت‌هاي‌ خرما ‌که‌ ابتداء بنا ‌بر‌ قولي‌ ميانه پوست‌ بوده‌ خرما سپس‌ شكافته‌ مي‌شود و بنا ‌بر‌ قولي‌ ميانه شكوفه خرما بوده‌ و بنا ‌بر‌ قولي‌ ليفه خرما.

وَ الحَب‌ُّ تمام‌ حبوبات‌ و دانه‌ها.

ذُو العَصف‌ِ مثل‌ اشجار.

وَ الرَّيحان‌ُ مثل‌ گل‌ها حبوبات‌ ‌براي‌ تغذيه‌ و اكل‌ و رياحين‌ ‌براي‌ استشمام‌ و ادويه‌ و بسياري‌ ‌از‌ فوائد ‌که‌ ‌هر‌ يك‌ دارا هستند.

برگزیده تفسیر نمونه


(آیه 11)- در این آیه به سراغ نهمین و دهمین نعمت که بخشی از مواد غذائی انسان را تشکیل می‌دهد رفته، می‌گوید: «در آن (زمین) میوه‌ها و نخلهای

ج5، ص52

پرشکوفه است» (فِیها فاکِهَةٌ وَ النَّخْلُ ذاتُ الْأَکْمامِ).

نکات آیه

۱ - امتنان الهى بر خلق، به خاطر قرار دادن انواع میوه ها در زمین، براى آنان (و الأرض وضعها للأنام . فیها فکهة) واژه «فاکهة» بر مطلق میوه - از هر نوع باشد - اطلاق مى شود (قاموس المحیط).

۲ - اهمیت میوه هاى زمین، در زندگى و حیات خلق (فیها فکهة) برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که در میان همه مزایا و امکانات زمین، نخستین چیزى که خداوند مطرح کرده «فاکهه» است.

۳ - نخل ها با خوشه هاى پوشیده در غلاف، داراى سهمى مهم در تأمین نیازهاى خلق (و النخل ذات الأکمام) «کم» (مفرد «أکمام») به معناى کاسه یا غلاف میوه گفته مى شود.

۴ - خرما، داراى اهمیتى ویژه براى تغذیه انسان در مقایسه با سایر میوه ها (فیها فکهة و النخل ذات الأکمام) در صورتى که واژه «فاکهة» شامل خرما نیز بشود، مورد توجه قرار گرفتن دو مرتبه نخل ها، مى توان مطلب بالا را به دست آورد.

۵ - پوشش زیباى خوشه هاى خرما توسط غلاف، جلوه اى از رحمت گسترده خداوند (الرحمن ... فیها فکهة و النخل ذات الأکمام)

موضوعات مرتبط

  • انسان: تغذیه انسان ها ۴; منت بر انسان ها ۱
  • خدا: امتنان خدا ۱; نشانه هاى رحمت خدا ۵; نعمتهاى خدا ۱
  • خرما: اهمیت خرما ۴; پوشش خوشه هاى خرما ۵; خوشه هاى درخت خرما ۳; نقش درخت خرما ۳
  • معاش: عوامل تأمین معاش ۳
  • میوه ها: اهمیت میوه ها ۲
  • نعمت: نعمت میوه ها ۱

منابع