الحجرات ١٦

از الکتاب
پرش به: ناوبری، جستجو


ترجمه

بگو: «آیا خدا را از ایمان خود با خبر می‌سازید؟! او تمام آنچه را در آسمانها و زمین است می‌داند؛ و خداوند از همه چیز آگاه است!»

|بگو: آيا خدا را از ديندارى خود باخبر مى‌سازيد؟ در صورتى كه خدا آنچه در آسمان‌ها و آنچه در زمين است مى‌داند، و خدا از همه چيز آگاه است

بگو: «آيا خدا را از دين‌[دارى‌] خود خبر مى‌دهيد؟ و حال آنكه خدا آنچه را كه در زمين است مى‌داند، و خدا به همه چيز داناست.

بگو: آیا شما می‌خواهید خدا را به دین خود آگاه سازید (که اظهار دیانت می‌کنید)؟ و حال آنکه خدا آنچه در آسمانها و زمین است همه را می‌داند و به کلّیّه امور عالم داناست.

بگو: آیا خدا را از دین خود [به خیال اینکه آگاه نیست] خبر می دهید [که از عمق قلب ایمان آورده اید؟!] در حالی که خدا آنچه را در آسمان ها و آنچه را در زمین است می داند، و خدا به همه چیز داناست.

بگو: آيا مى‌خواهيد خدا را از ديندارى خويش آگاه كنيد؟ حال آنكه خدا از هر چه در آسمانها و هر چه در زمين است آگاه است و او به هر چيزى عالم است.

بگو آیا دینتان را به خداوند می‌شناسانید؟ حال آنکه خداوند آنچه در آسمانهاست و آنچه در زمین است، می‌داند، و خداوند به همه چیز داناست‌

بگو: آيا مى‌خواهيد خداى را به دين خودتان آگاه كنيد؟ و حال آنكه خدا آنچه را در آسمانها و آنچه را در زمين است مى‌داند، و خدا به همه چيز داناست.

بگو: آیا شما خدا را از ایمان خود باخبر می‌سازید، در حالی که خدا از تمام چیزهائی که در آسمانها و زمین است باخبر است؟! و خدا از همه‌چیز دقیقاً آگاه است.

بگو: «آیا خدا را به دین خود آگاهی می‌دهید؟ و حال آنکه خدا آنچه را که در آسمان‌ها و در زمین است می‌داند. و خدا به هر چیزی بسیار داناست.»

بگو آیا می‌آموزید به خدا دین خویش را و خدا داند آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است و خدا است به همه چیز دانا


الحجرات ١٥ آیه ١٦ الحجرات ١٧
سوره : سوره الحجرات
نزول : ٧ هجرت
اطلاعات آماری
تعداد کلمات : ٢٠
تعداد حروف :

معنی کلمات و عبارات

«أَتُعَلِّمُونَ»: آیا یاد می‌دهید؟ «وَاللهُ یَعْلَمُ»: حرف واو حالیه است.


تفسیر


تفسیر نور (محسن قرائتی)


قُلْ أَ تُعَلِّمُونَ اللَّهَ بِدِينِكُمْ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ «16»

بگو: آيا شما، خدا را از دين و ايمان خود آگاه مى‌كنيد، در حالى كه خداوند آنچه را در آسمان‌ها و آنچه را در زمين است مى‌داند و خداوند به هر چيزى دانا است!؟

نکته ها

گروهى با سوگند به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله گفتند كه ايمان ما صادقانه است. اين آيه نازل شد كه نياز به سوگند نيست، خداوند به همه چيز آگاه است.

عرضه‌ى عقائد خود به اولياى خدا، اگر براى ارزيابى واصلاح ويا كسب اطمينان باشد، بسيار پسنديده است، چنانكه حضرت عبدالعظيم حسنى عقائد خود را به امام هادى عليه السلام عرضه كرد. امّا اگر عرضه‌ى عقائد رياكارانه باشد، جاى سرزنش وتوبيخ است.

پیام ها

1- تظاهر نزد پيامبر صلى الله عليه و آله در حقيقت تظاهر نزد خداست. با اين‌كه اين گروه نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله تظاهر كردند، ولى قرآن مى‌فرمايد: أَ تُعَلِّمُونَ اللَّهَ‌ ...

2- در برابر خداوندى كه همه چيز را مى‌داند، ادّعا و تظاهر نداشته باشيم.

أَ تُعَلِّمُونَ‌ ... وَ اللَّهُ يَعْلَمُ‌ ...

3- خداوند، هم به وجود اشيا آگاه است وهم خصوصيّات هر چيزى را مى‌داند.

يَعْلَمُ‌ ... وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ‌

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)



قُلْ أَ تُعَلِّمُونَ اللَّهَ بِدِينِكُمْ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ «16»

شأن نزول: چون اين آيه نازل شد اعراب سوگند خوردند كه در اين قول، دل ما موافق زبان، و سريره ما موافق علانيه است، يعنى مؤمنان صادق العقيده هستيم، حق تعالى به جهت رد قول و توبيخ ايشان آيه نازل فرمود كه:

قُلْ أَ تُعَلِّمُونَ اللَّهَ بِدِينِكُمْ‌: بگو اى پيغمبر آيا مى‌آموزيد، يعنى خبر مى‌دهيد خدا را به كيش خود و مى‌پنداريد كه خدا نمى‌داند سرائر شما را، وَ اللَّهُ يَعْلَمُ‌: و حال آنكه خدا مى‌داند، ما فِي السَّماواتِ‌: آنچه در آسمانها است از مكونات علويه، وَ ما فِي الْأَرْضِ‌: و آنچه در زمين است از حادثات سفليه، وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ‌: و خداى بهمه چيزها دانا است و هيچ چيز بر او مخفى نيست، زيرا ذات يگانه او عالم بالذات است، پس علم او به معلومات بالذات خواهد بود و محتاج به علمى نيست.

تنبيه: استفهام انكارى و توبيخى است نسبت به كسانى كه رويه و طريقه خلافى را براى خود اتخاذ كنند، حق تعالى از باب سرزنش فرمايد: آيا مى‌خواهيد به خداى خود چيزى ياد بدهيد و حال آنكه خداى شما عالم است به تمام امور مخفيه و مستوره آسمان و زمين، پس محتاج به علمى نيست و نه به كسى كه او را عالم گرداند؛ اشعارى است به عده بسيارى كه احكام و فرامين الهى را متروك و طريقه و رويه‌اى را به عمليات خود ارائه دهند از حيث لباس و تزيين و كشف حجاب و استعمال الات لهو و لعب و ترويج فجايع و غيره، چنانچه به ديده بصيرت و گوش حقيقت ملاحظه شود؛ هر آينه آيه شريفه به لسان‌

جلد 12 - صفحه 208

رسا در عالم معنا جامعه اسلامى را ابلاغ فرمايد كه اى مسلمانان آيا مى‌خواهيد به خداى خود ياد دهيد دين خود را، يعنى امروزه دين ما بدين طريقه باشد و حال آنكه خداى تعالى داناست به تمام جزئيات مخلوقات و آنچه صلاح و نظام بشريت است تا قيام قيامت در قرآن مجيد بيان فرموده كه اتمام حجت خواهد بود براى عموم.


تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)


إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتابُوا وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ «15» قُلْ أَ تُعَلِّمُونَ اللَّهَ بِدِينِكُمْ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ «16» يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُوا قُلْ لا تَمُنُّوا عَلَيَّ إِسْلامَكُمْ بَلِ اللَّهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ أَنْ هَداكُمْ لِلْإِيمانِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ «17» إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ غَيْبَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اللَّهُ بَصِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ «18»

ترجمه‌

جز اين نيست كه مؤمنان آنانند كه گرويدند بخدا و پيغمبر او پس شك نكردند و مجاهده كردند بمالهاشان و جانهاشان در راه خدا آنگروه ايشانند راستگويان‌

بگو آيا خبر ميدهيد خدا را بدين خود با آنكه خدا ميداند آنچه را در آسمانها و آنچه در زمين است و خدا بهمه چيز دانا است‌

منّت مينهند بر تو كه اسلام آوردند بگو منّت ننهيد بر من اسلامتان را بلكه خدا منّت مينهد بر شما كه هدايت نمودتان به ايمان اگر هستيد راستگويان‌

همانا خدا ميداند آنچه پوشيده و پنهان است در آسمانها و زمين و خدا بينا است بآنچه ميكنيد.

تفسير

خداوند متعال بعد از نفى ايمان از مسلمانان ظاهرى در آيات سابقه منحصر فرموده است ايمانرا بكسانيكه اعتقاد قلبى پيدا كردند بخدا و پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلّم و آنكه آنچه آورده حق است و بعدا شك و ترديد و ارتدادى براى آنها حاصل نشده و جهاد نمودند در راه خدا بمال و جان و آنكه ايشان راست گويانند در ادّعاء ايمان نه آنانكه اسلام را بطمع غنيمت و رياست يا از خوف قتل و غارت قبول نموده و بعدا مرتدّ شدند لذا قمّى ره فرموده نازل شده در شأن امير المؤمنين عليه السّلام و ظاهرا مراد آن حضرت و پيروان او از قبيل سلمان و أبو ذر و مقداد باشند كه مرتدّ نشدند بعد از رحلت پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلّم و شك و ريبى براى ايشان روى نداد و گفته‌اند اعراب سابق الذّكر بعد از نزول آيه سابقه آمدند و قسم ياد نمودند كه ما ايمان قلبى داريم و با اعتقاد


جلد 5 صفحه 48

اسلام آورديم لذا خداوند دستور فرموده به پيغمبر خود كه بآنها بفرمايد آيا شما خدا را دانا ميكنيد باعتقاد قلبى خودتان با آنكه خداوند بتمام جزئيات آسمانها و زمين عالم و از هر امرى باخبر است و هيچ چيز بر او مخفى نيست و استفهام براى توبيخ و ملامت آنها است بر آنكه بعد از بيان خداوند از ما في الضّمير آنها قسم ياد نمودند برخلاف آن و براى آنكه آنها منّت گذارده بودند بر پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلّم باسلامشان بدون جنگ دستور فرمود كه بگو باسلامتان بر من منّت نگذاريد چون اسلام ظاهرى بأغراض دنيوى قابل منّت گذارى بآن نيست و ايمان واقعى كه قابل است در صورت وجود خدا بشما عطا فرموده و بايد منّت بر شما بگذارد كه هدايت فرموده است شما را بآن بنصب ادلّه و نازل نمودن آيات دالّه بر نبوّت و راه وصول بجنّت اگر راست ميگوئيد كه داراى ايمانيد ولى خدا ميداند كه دروغ ميگوئيد چون خدا آنچه را كه در آسمانها و زمين از انظار غائب و پوشيده است ميداند و آنچه را شما بجا ميآوريد ميبيند و از دروغ و راست شما آگاه است و بر طبق آن با شما معامله خواهد فرمود در ثواب الاعمال و مجمع از امام صادق عليه السّلام نقل نموده كه هر كه بخواند سوره حجرات را در هر شب يا در هر روز از زوّار محمد صلى اللّه عليه و آله و سلّم بوده و خواهد بود و الحمد للّه رب العالمين و صلّى اللّه على محمد و آله الطاهرين.


جلد 5 صفحه 49

اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)


قُل‌ أَ تُعَلِّمُون‌َ اللّه‌َ بِدِينِكُم‌ وَ اللّه‌ُ يَعلَم‌ُ ما فِي‌ السَّماوات‌ِ وَ ما فِي‌ الأَرض‌ِ وَ اللّه‌ُ بِكُل‌ِّ شَي‌ءٍ عَلِيم‌ٌ «16»

بفرما آيا ‌شما‌ دين‌ ‌خود‌ ‌را‌ تعليم‌ ‌خدا‌ مي‌كنيد و حال‌ آنكه‌ ‌خدا‌ ميداند آنچه‌ ‌در‌ آسمانها و زمين‌ ‌است‌ و خداوند بهر چيزي‌ داناست‌ علم‌ ‌او‌ عين‌ ذات‌ ‌است‌ و تعبير ‌بما‌ ‌في‌ السموات‌ و الارض‌ و بكل‌ شي‌ء ‌از‌ ضيق‌ عبارت‌ ‌است‌ چون‌ جميع‌ ‌ما ‌في‌ السموات‌ و الارض‌ و جميع‌ اشياء محدود ‌است‌ و علم‌ الهي‌ حد ندارد مثل‌ علم‌ ذات‌ بذات‌ ‌که‌ ‌در‌ خور امكان‌ نيست‌ ‌که‌ ممكن‌ بتواند پي‌ بذات‌ ببرد ‌حتي‌ ‌رسول‌ اكرم‌ ‌که‌ بگويد:

«‌ما عرفناك‌ حق‌ معرفتك‌»

قُل‌ أَ تُعَلِّمُون‌َ اللّه‌َ بِدِينِكُم‌ ‌خدا‌ ‌ما ‌في‌ الضمير ‌هر‌ كس‌ ‌را‌ ازلا و ابدا ميدانست‌.

وَ اللّه‌ُ يَعلَم‌ُ ما فِي‌ السَّماوات‌ِ وَ ما فِي‌ الأَرض‌ِ وَ اللّه‌ُ بِكُل‌ِّ شَي‌ءٍ عَلِيم‌ٌ تفسيرش‌ واضح‌ ‌است‌.

برگزیده تفسیر نمونه


]

اشاره

(آیه 16)

شأن نزول:

جمعی از مفسران گفته‌اند که: بعد از نزول آیات گذشته گروهی از اعراب خدمت پیامبر صلّی اللّه علیه و اله آمدند و سوگند یاد کردند که در ادعای ایمان صادقند، و ظاهر و باطن آنها یکی است، آیه نازل شد (و به آنها اخطار کرد که نیازی به سوگند ندارد خدا درون و برون همه را می‌داند).

تفسیر:

منت نگذارید که مسلمان شده‌اید! در آیات گذشته نشانه‌های مؤمنان راستین بیان شده بود و چنانکه در شأن نزول ذکر شد جمعی از مدعیان اصرار داشتند که حقیقت ایمان در قلب آنها مستقر است، قرآن به آنها و به تمام کسانی که همانند آنها هستند اعلام می‌کند که نیازی به اصرار و سوگند نیست، در مسأله «ایمان» و «کفر» سر و کار شما با خدائی است که از همه چیز با خبر است.

مخصوصا با لحنی عتاب آمیز در آیه مورد بحث می‌گوید: به آنها «بگو: آیا خدا را از ایمان خود با خبر می‌سازید؟ در حالی که خداوند تمام آنچه را در آسمانها

ج4، ص513

و زمین است می‌داند» (قُلْ أَ تُعَلِّمُونَ اللَّهَ بِدِینِکُمْ وَ اللَّهُ یَعْلَمُ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الْأَرْضِ).

و برای تأکید بیشتر می‌افزاید: «و خداوند از همه چیز آگاه است» (وَ اللَّهُ بِکُلِّ شَیْ‌ءٍ عَلِیمٌ).

ذات مقدس او عین علم است، و علمش عین ذات اوست، و به همین دلیل علمش ازلی و ابدی است.

نکات آیه

۱ - نکوهش اعراب (بادیه نشینان) از سوى خداوند، به سبب تلاش براى مؤمن نمایاندن خویش; على رغم آگاهى خداوند به ایمان یا بى ایمانى آنان (قالت الأعراب ءامنّا ... قل أتعلّمون اللّه بدینکم و اللّه یعلم)

۲ - علم الهى به چگونگى ایمان انسان ها، مبتنى بر ملاک هاى واقعى و عینى است; نه ادعاها و اظهارات گفتارى آنان. (قل أتعلّمون اللّه بدینکم و اللّه یعلم)

۳ - خداوند، آگاه به ضمیر آدمیان و بى نیاز از اظهار و اعلام آنان (قل أتعلّمون اللّه بدینکم و اللّه یعلم ما فى السموت و ما فى الأرض)

۴ - آگاهى خداوند، به تمامى موجودات آسمان ها و زمین (و اللّه یعلم ما فى السموت و ما فى الأرض)

۵ - خداوند، به دلیل آگاهى بر تمامى هستى، بى نیاز از گزارش خلق براى اطلاع از ایمانشان (قل أتعلّمون اللّه بدینکم و اللّه یعلم ما فى السموت و ما فى الأرض)

۶ - احاطه علم الهى بر تمامى اشیاء (و اللّه بکلّ شىء علیم)

۷ - توجه به علم الهى، بازدارنده انسان از گزافه گویى و بى صداقتى در دین (قل أتعلّمون اللّه بدینکم ... و اللّه بکلّ شىء علیم)

موضوعات مرتبط

  • آسمان: موجودات آسمان ها ۴
  • ایمان: ادعاى ایمان ۲; سرزنش تظاهر به ایمان ۱
  • بادیه نشینان: ادعاهاى بادیه نشینان صدراسلام ۱; سرزنش بادیه نشینان ۱
  • خدا: بى نیازى خدا ۳، ۵; سرزنشهاى خدا ۱; علم خدا ۱، ۴; علم خدا به موجودات ۴، ۶; علم غیب خدا ۳; وسعت علم خدا ۵، ۶; ویژگیهاى علم خدا ۲
  • دروغ: موانع دروغ ۷
  • ذکر: آثار ذکر علم خدا ۷
  • زمین: موجودات زمین ۴

منابع