البقرة ٢٠٥

از الکتاب
پرش به: ناوبری، جستجو


ترجمه

(نشانه آن، این است که) هنگامی که روی برمی‌گردانند (و از نزد تو خارج می‌شوند)، در راه فساد در زمین، کوشش می‌کنند، و زراعتها و چهارپایان را نابود می‌سازند؛ (با اینکه می‌دانند) خدا فساد را دوست نمی‌دارد.

و چون بازگردد [يا به مقامى رسد] بكوشد تا در زمين فساد كند و كشت و نسل را تباه نمايد، و خدا فساد را دوست ندارد

و چون برگردد [يا رياستى يابد] كوشش مى‌كند كه در زمين فساد نمايد و كِشت و نسل را نابود سازد، و خداوند تباهكارى را دوست ندارد.

و چون از حضور تو دور شود کارش فتنه و فساد در زمین است و بکوشد تا حاصل خلق به باد فنا دهد و نسل (بشر) را قطع کند؛ و خدا فساد را دوست ندارد.

و هنگامی که [چنین دشمن سرسختی] قدرت و حکومتی یابد، می کوشد که در زمین فساد و تباهی به بار آورد، و زراعت و نسل را نابود کند؛ و خدا فساد و تباهی را دوست ندارد.

چون از نزد تو بازگردد، در زمين فساد كند و كشتزارها و دامها را نابود سازد، و خدا فساد را دوست ندارد.

و چون دست یابد می‌کوشد که در این سرزمین فتنه و فساد برپا کند و زراعت و دام را نابود می‌کند، و خداوند فساد را دوست ندارد

و چون والى و سرپرست كارى شود- و قدرت و رياست يابد يا چون پشت كند و از نزد تو بازگردد- مى‌كوشد تا در زمين تباهى كند و كشت و نسل- دام يا نژاد- را نابود سازد و خدا تباهكارى را دوست نمى‌دارد.

و هنگامی که پشت می‌کند و می‌رود (و یا به ریاست و حکومتی می‌رسد)، در زمین به تلاش می‌افتد تا در آن فساد و تباهی ورزد و زرع و نسل (انسانها و حیوانات) را نابود کند (و با فساد و تباهی خود، اقوات و اموال و ارواح را از میان ببرد)، و خداوند فساد و تباهی را دوست نمی‌دارد.

و چون روی گرداند و یا سلطه‌ای به دست آورد، در زمین همی‌کوشد که افساد کند و کِشت و نسل را نابود سازد. و خدا فساد را دوست نمی‌دارد.

و هرگاه پشت کند بکوشد در زمین تا فساد کند در آن و نابود کند کِشت و نژاد را و خدا را خوش نیاید فساد


البقرة ٢٠٤ آیه ٢٠٥ البقرة ٢٠٦
سوره : سوره البقرة
نزول : ٧ بعثت
اطلاعات آماری
تعداد کلمات : ١٨
تعداد حروف :

معنی کلمات و عبارات

«تَوَلَّی»: والی و سرور شد. پشت کرد و رفت. «الْحَرْثَ»: کشت و زرع. «النَّسْلَ»: نژاد انسان یا حیوان. نسل مصدر است و در معنی اسم مفعول به کار رفته است، همچون خلق و مخلوق.

آیات مرتبط (تعداد ریشه‌های مشترک)

تفسیر

تفسیر نور (محسن قرائتی)


«205» وَ إِذا تَوَلَّى سَعى‌ فِي الْأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيها وَ يُهْلِكَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ الْفَسادَ

و هرگاه به قدرت و حكومت رسد براى فساد در زمين و نابودى زراعت‌ها و نسل كوشش مى‌كند و خداوند فساد را دوست ندارد.

نکته ها

كلمه «تولّى» را دو نوع مى‌توان معنا نمود: يكى به معناى به قدرت و حكومت رسيدن كه در ترجمه آمده است. و ديگر به معناى اعراض كردن است كه در اين صورت معناى آيه اين مى‌شود: هرگاه از حقّ و هدايت الهى اعراض نمود و از نزد تو بيرون رفت، به سراغ فتنه و فساد مى‌رود.

در آيه قبل، گفتار به ظاهر نيكوى منافقان مطرح شد و در اين آيه رفتار مفسدانه‌ى آنان را بيان مى‌كند.

قرآن مى‌فرمايد: «الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ‌

جلد 1 - صفحه 320

وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ» «1» اگر صالحان حكومت را بدست گيرند، نماز به پا مى‌دارند و زكات مى‌دهند و امر به معروف و نهى از منكر مى‌كنند. و بدين وسيله رابطه خود را با خداوند و محرومان جامعه حفظ مى‌كنند، ولى اگر نا اهل به قدرت رسيد و ولايت مردم را بدست گرفت، بخاطر طوفان هوسهاى درونى و ناآگاهى‌ها و فشارهاى بيرونى، همه چيز جامعه را فداى خود مى‌كند. به گفته‌ى الميزان؛ تاريخ گواه آن است كه چه مسلمان نمايانى به نام اسلام و تظاهر به ايمان، بر مردم حاكم شده و حَرث و نَسل را نابود ساختند.

كسانى كه با جعل قوانين و تهاجم فرهنگى و تبليغات و مواد مخدّر، سبب نابودى اقتصاد و نسل‌نو مى‌شوند، مصداق اين آيه و «مفسد فى الارض» هستند.

هلاك حرث به معناى محو كشاورزى، و هلاك نسل، انحراف نسل آينده است. مراغى و فخررازى در تفاسير خود احتمال داده‌اند كه مراد از «حرث» زنان باشند، بدليل‌ «نِساؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ» «2» و مراد از «نسل» فرزندان. يعنى طاغوت‌ها، نظام خانواده و تربيت فرزندان را نابود مى‌كنند.


پیام ها

1- نااهل اگر به قدرت رسد، همه چيز را به فساد مى‌كشاند. «إِذا تَوَلَّى سَعى‌»

2- بزرگ‌ترين خطر، نابودى اقتصاد و فرهنگ امّت است. «يُهْلِكَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ»

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)



وَ إِذا تَوَلَّى سَعى‌ فِي الْأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيها وَ يُهْلِكَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ الْفَسادَ (205)

وَ إِذا تَوَلَّى‌: و چون برگردد از خدمت تو، يا چون والى گردد و سلطه پيدا كند. سَعى‌ فِي الْأَرْضِ‌: بشتابد در زمين، لِيُفْسِدَ فِيها: براى آنكه فساد كند در آن به اعمال ناشايسته خود. وَ يُهْلِكَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ‌: و نابود سازد كشت و زراعت جماعتى را به سوزانيدن و هلاك كند چهارپايان را به پى كردن و قطع نسل آنان. در كتاب كافى- از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام روايت شده كه فرمود: هلاك شود زراعت و نسل به ظلم و سوء سريره‌ «1». وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ الْفَسادَ: و خداى تعالى دوست نمى‌دارد و نمى‌پسندد فساد و تباه كارى را، پس از غضب او بترسيد و حذر نمائيد.

تنبيه: اين مقدمه ثابت شد كه آيات شريفه عام است نسبت به عموم مكلفين، پس كسانى كه متصف بدين صفات باشند مشمول آيه شريفه خواهند بود در هر عصر و زمانى تا قيامت؛ و فساد در زمين دو قسم مى‌باشد:

1- فساد به تعدى و ظلم و اتلاف اموال و اغنام و احشام و محصولات مردم. 2- فساد در دين چنانچه على بن ابراهيم قمى از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده الحرث فى هذا الموضع الدّين و النّسل النّاس‌ « «2»» يعنى‌


(1 و 2) تفسير برهان، جلد اوّل، صفحه 205، حديث اوّل و ششم.

تفسير اثنا عشرى، ج‌1، ص: 368

حرث در اين آيه مراد دين و مراد ناس مردم مى‌باشند. بنابراين آنچه موجب فساد دين باشد، داخل مى‌باشد از اضلال مردم و مؤسسات محرمه و اشاعه و ترويج معاصى و قبايح و توهين به مقدسات مذهبى و طبع و نشر كتب ضلال و تقويت و امضاء مجالس نامشروع و غير آن، و البته اين گونه امورات خلاف رضاى الهى و موجب سخط سبحانى خواهد بود.


تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)


وَ إِذا تَوَلَّى سَعى‌ فِي الْأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيها وَ يُهْلِكَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ الْفَسادَ (205)

ترجمه‌

و چون برگردد كوشش كند در زمين تا فساد كند در آن و نابود نمايد كشت و چهارپايان را و خدا دوست نميدارد فساد را..

تفسير

يعنى چون رو گرداند و گفته شده است يعنى چون صاحب اختيار و والى شود دست ظلم و طغيان از آستين كفر و عصيان بيرون آورد و كردار مخالف با گفتار خود را آشكار نمايد و گشت و زرع را بسوزاند و نابود و فاسد كند و مواشى و دواب را بكشد و نسل آنها را براندازد و در مجمع و قمى از حضرت صادق (ع) نقل نموده كه مراد از حرث دين است و مراد از نسل مردمند و در كافى و عياشى از امير- المؤمنين نقل نموده كه هلاك ميكند حرث و نسل را براى ظلم و بدى طينت خود و شايد مراد آن باشد كه از آثار ظلم و شئامت ظالم آنستكه خداوند باران رحمت را منع ميفرمايد و باين سبب حرث و نسل هلاك ميشوند و خداوند ظلم و فساد را نميپسندد و از عقوبت آن صرف نظر نمى‌فرمايد چون منافى با حق مظلوم است.

اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)


وَ إِذا تَوَلّي‌ سَعي‌ فِي‌ الأَرض‌ِ لِيُفسِدَ فِيها وَ يُهلِك‌َ الحَرث‌َ وَ النَّسل‌َ وَ اللّه‌ُ لا يُحِب‌ُّ الفَسادَ (205)

(و هنگامي‌ ‌که‌ والي‌ گردد ميشتابد ‌در‌ زمين‌ ‌براي‌ اينكه‌ فساد كند و كشت‌ و نسل‌

جلد 2 - صفحه 385

‌را‌ نابود نمايد و ‌خدا‌ فساد ‌را‌ دوست‌ ندارد) وَ إِذا تَوَلّي‌ تولي‌ ‌ يا ‌ بمعني‌ ادبر و اعرض‌ ‌است‌ ‌يعني‌ هنگامي‌ ‌که‌ ‌آن‌ منافق‌ روگردانيد و ‌از‌ نزد تو رفت‌، و ‌ يا ‌ بمعني‌ (صار واليا) ‌است‌ ‌يعني‌ هنگامي‌ ‌که‌ بولايت‌ و فرمانروايي‌ رسيد و ‌از‌ اخباري‌ ‌که‌ ‌از‌ كافي‌ و عياشي‌ و تفسير قمي‌ ره‌ نقل‌ ‌شده‌ ‌اينکه‌ معني‌ استفاده‌ ميشود.

سَعي‌ فِي‌ الأَرض‌ِ لِيُفسِدَ فِيها سعي‌ بمعني‌ سرعت‌ ‌در‌ رفتن‌ و بمعني‌ كوشش‌ ‌در‌ عمل‌ ‌است‌ ‌يعني‌ ‌در‌ روي‌ زمين‌ ‌براي‌ فساد ميشتابد و ‌ يا ‌ كوشش‌ و فعاليت‌ مينمايد و تمام‌ همش‌ فساد و تباهي‌ ‌در‌ روي‌ زمين‌ ‌است‌.

(وَ يُهلِك‌َ الحَرث‌َ وَ النَّسل‌َ) حرث‌ بمعني‌ كشت‌ و نسل‌ بمعني‌ ولد ‌است‌ چنانچه‌ ‌اينکه‌ معني‌ ‌از‌ تفسير عياشي‌ ‌از‌ حضرت‌ رضا ‌عليه‌ السّلام‌ نقل‌ ‌شده‌ ‌يعني‌ تباه‌ و نابود ميكند مايه‌ بقاء افراد انسان‌ ‌که‌ نباتات‌ و نسل‌ ‌باشد‌ ‌که‌ بتوليد و تناسل‌ پيدا ميشود.

و ‌در‌ بعضي‌ اخبار حرث‌ بدين‌ و نسل‌ بناس‌ تفسير ‌شده‌ ‌يعني‌ مردم‌ و دين‌ آنان‌ ‌را‌ تباه‌ ميسازد و ‌اينکه‌ معني‌ مأخوذ ‌از‌ مفهوم‌ عام‌ حرث‌ ‌است‌ زيرا دين‌ كشتي‌ ‌است‌ ‌که‌ انسان‌ ‌در‌ دنيا ميكارد و ‌در‌ آخرت‌ حاصل‌ ‌آن‌ ‌را‌ ميچيند «

الدنيا مزرعة الاخرة

» وَ اللّه‌ُ لا يُحِب‌ُّ الفَسادَ خداوند فساد ‌را‌ دوست‌ ندارد ‌يعني‌ تشريعا ‌از‌ فساد نهي‌ فرموده‌ و ‌در‌ بسياري‌ ‌از‌ آيات‌ ‌از‌ فساد و مفسدين‌ مذمّت‌ و نكوهش‌ نموده‌ ‌است‌ مانند وَ إِذا قِيل‌َ لَهُم‌ لا تُفسِدُوا فِي‌ الأَرض‌ِ«1» و وَ لا تَعثَوا فِي‌ الأَرض‌ِ مُفسِدِين‌َ«2» و امثال‌ اينها.

برگزیده تفسیر نمونه


(آیه 205)- سپس می‌افزاید: «نشانه دشمنی باطنی او این است که وقتی روی بر می‌گرداند و از نزد تو خاј̠می‌شود، کوشش می‌کند که در زمین، فساد به راه بیندازد، و زراعت و چهارپایان را نابود کند با این که می‌داند خدا فساد را دوست ندارد» (وَ إِذا تَوَلَّی سَعی فِی الْأَرْضِ لِیُفْسِدَ فِیها وَ یُهْلِکَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ وَ اللَّهُ لا یُحِبُّ الْفَسادَ).

آری! اگر اینها در اظهار دوستی و محبت به پیامبر اسلام و پیروان او صادق بودند هرگز دست به فساد و تخریب نمی‌زدند، ظاهر آنان دوستی خالصانه است، اما در باطن، بی‌رحم‌ترین، و سرسخت‌ترین دشمنانند.

نکات آیه

۱ - تلاش منافقان براى فساد در زمین و نابودى حرث و نسل، در صورت به حکومت رسیدن (و اذا تولّى سعى فى الأرض ... الحرث و النسل) بنابراینکه «تولّى»، به معناى حکومت باشد.

۲ - داعیه اصلاح طلبى منافقان پیش از حاکمیّت، و فساد آنان پس از رسیدن به حکومت (و من الناس من یعجبک ... و اذا تولى سعى فى الارض لیفسد فیها)

۳ - داعیه اصلاح طلبى منافقان هنگام برخورد با پیامبر (ص)، و تلاش آنان در جهت فساد پس از بازگشت از محضر او* (و من الناس من یعجبک ... و اذا تولى سعى فى الأرض) بنابراینکه «اذا تولّى»، به معناى بازگشت باشد.

۴ - نابود ساختن کشاورزى و نسل کشى، از بارزترین نوع فساد در زمین است. (لیفسد فیها و یهلک الحرث و النسل) بنابراینکه جمله «و یُهلک الحرث و ...»، تفسیر جمله «لیفسد فیها» باشد.

۵ - ارزش و اهمیّت کشاورزى و نیروى انسانى و نقش آن در قوام جامعه (و اذا تولى ... و یهلک الحرث و النسل) از اینکه نابود ساختن این دو، فساد در زمین معرّفى شده، اهمیّت و ارزش آن به دست مى آید.

۶ - اصلاح جامعه و حفظ کشاورزى و نسل، از ویژگیهاى حکومت صالح (و اذا تولى ... لیفسد فیها و یهلک الحرث و النسل) از اینکه خداوند، فساد و ... را از کارهاى حکومتى منافقان مى داند; معلوم مى شود که در حکومت صالحان، چنین اعمالى نباید باشد.

۷ - نفاق، پُل به قدرت رسیدن سیاست بازانِ ناصالح (و اذا تولى سعى فى الأرض) در برداشت فوق، «تولى»، رسیدن به حکومت معنا شده است.

۸ - قدرت و حکومت، خصلتهاى درونى انسان را نمایان مى سازد. (و اذا تولى سعى فى الأرض لیفسد فیها و یهلک)

۹ - خداوند، فساد در زمین را دوست ندارد. (و اللّه لا یحب الفساد)

۱۰ - مُفسد، مبغوض خداوند است. (و اللّه لا یحب الفساد)

۱۱ - نابود کردن کشاورزى و نسل کشى، مبغوض خداوند (و اذا تولى ... و یهلک الحرث و النسل و اللّه لا یحب الفساد)

۱۲ - فساد در زمین، پیامد حکومت منافقان (و اذا تولى سعى فى الارض لیفسد فیها) بنابراینکه «تولى»، به معنى رسیدن به حکومت باشد.

۱۳ - از وظایف حکومت، حفظ کشاورزى و نیروى انسانى و اصلاح آنهاست. (و اذا تولى سعى فى الأرض)

۱۴ - فساد در زمین، نتیجه اعمال انسانها و حکومتهاى فاسد (و اذا تولى ... لیفسد فیها)

۱۵ - هشدار الهى در مورد فریب نخوردن از شعارهاى هر داعیه دارِ اصلاح (و من الناس من یعجبک ... و اذا تولى سعى فى الأرض لیفسد)

۱۶ - حاکمان فاسد و فسادانگیز، مبغوض خداوند هستند. (اذا تولى ... و اللّه لا یحب الفساد)

۱۷ - اَخنس بن شریق، دشمن و منافق و مفسد و متکبّر و نصیحت ناپذیر (و من الناس ... و اذا تولى) برخى مفسّرین برآنند که آیه مزبور درباره فردى به نام اخنس بن شریق نازل شده است که برخوردى منافقانه داشت.(مجمع البیان.)

روایات و احادیث

۱۸ - نابودى دین و مردم، روش منافقان (و اذا تولى ... و یهلک الحرث و النسل) امام صادق (ع): ان «الحرث» فى هذا الموضع، الدین و «النسل» الناس.]

موضوعات مرتبط

  • اخنس بن شریق: ۱۷
  • اسلام: تاریخ صدر اسلام ۳، ۱۷
  • اصلاح: اهمیّت اصلاح ۱۳
  • اعلام: ۱۷
  • انسان: صفات انسان ۸
  • انحطاط: عوامل انحطاط ۱، ۱۱، ۱۴
  • جامعه: اهمیّت اصلاح جامعه ۶ ; ساختار جامعه ۵ ; عوامل تشکیل جامعه ۵
  • حکومت: آثار حکومت فاسد ۱۴ ; مسؤولیت ۶، ۱۳
  • خدا: غضب خدا ۱۰، ۱۱، ۱۶ ; محبّت خدا ۹ ; هشدارهاى خدا ۱۵
  • رهبران فاسد: افساد رهبران فاسد ۱۶ ; مبغوضیت رهبران فاسد ۱۶
  • عمل: آثار عمل
  • فساد: عوامل فساد ۱، ۱۳، ۱۵ ; مبغوضیت فساد ۹ ; موارد فساد ۴
  • قدرت: آثار قدرت ۸
  • کشاورزى: اهمیّت کشاورزى ۵، ۶، ۱۱، ۱۳ ; تخریب کشاورزى ۴، ۱۱
  • محمّد (ص): محمّد (ص) و منافقان ۳
  • مسلمانان: دشمنان مسلمانان ۱۸
  • مفسدان: ۱۸ مبغوضیت مفسدان ۱۰
  • منافقان: ۱۸ ادعاهاى منافقان۳،۲;افساد منافقان ۱، ۲، ۳;حکومت منافقان ۱، ۱۳;روش برخورد منافقان ۱، ۲، ۳، ۷، ۱۲;قدرت طلبىمنافقان ۷;منافقان ودین ۱۸;نسل کشىمنافقان ۴، ۱۱
  • نسل: حفظ نسل ۶
  • نسل کشى: مبغوضیت نسل کشى ۴، ۱۱
  • نفاق: انگیزه نفاق۷

منابع

  1. مجمع البیان، ج ۲، ص ۵۳۴ ; نورالثقلین، ج ۱- ، ص ۲۰۴، ح ۷۵۴ و ۷۵۵.