إِسْمَاعِيل

از الکتاب
پرش به: ناوبری، جستجو

آیات شامل این کلمه

ریشه کلمه

قاموس قرآن

نام دو نفر از پيامبران است. 1 - اسمعيل پسر ابراهيم «عليه السلام». 2 - اسمعيل از پيامبران بنى اسرائيل. بايد دانست كه بعضى‏ها اسمعيل را يك نفر دانسته. و گفته‏اند اسمعيل پسر ابراهيم همان اسمعيل صادق الوعد است. و بعضى احتمال داده‏اند كه صادق الوعد از آن جهت است كه پدرش گفت: در خواب مى‏بينم تو را قربانى مى‏كنم. او به پدرش گفت: اين كار را بكن من صبر خواهم كرد و وقت عمل به وعده خود وفا كرد. ولى با استمداد از آيات قرآن خواهيم ديد كه اسمعيل نام دو نفر از پيامبران است و اسمعيل صادق الوعد غير از اسمعيل بن ابراهيم است كه همواره با ابراهيم ذكر شده مثل [بقره:125]، [بقره:127]، [بقره:133]، [بقره:136] و نيز آيه 140 بقره و 84 آل عمران و 163 نساء و 39 سوره ابراهيم. و اسمعيل ديگر در رديف انبیاء بنى اسرائيل و غيره آمده نظير [انعام:86-87] [انبیاء:85]، [ص:48]، اين مؤيد آنست كه اين دو نفر غيره هم‏اند. گذشته از اين: در يك محلّ از قرآن، اسمعيل فرزند ابراهيم و يعقوب خوانده شده و پر روشن است كه اسمعيل بن ابراهيم از اولاد يعقوب نيست بلكه عموى آنحضرت است. در سوره مريم از اوّل تا آيه 58 هشت نفر از پيامبران، زكريا، يحيى، عيسى، ابراهيم، موسى، هارون، اسمعيل و ادريس ذكر شده و سپس چنين آمده «اُولئِكَ الّذينَ اَنْعَمَ اللّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبيينَ مَنْ ذُرّيَةِ آدَمَ وَ مِمَّنْ حَمَلْنا مَعَ نُوحٍ وَ مِنْ ذُرِّيَةِ اِبراهيمَ وَ اِسْرائيلَ» يعنى پيامبرانى كه در اين سوره ياد شدند، همه از اولاد اين چهار نفرند، آدم نوح ابراهيم و اسرائيل. در اين آيه «مِنْ ذُرِّيَةِ آدَمَ» شامل هر هشت نفر است كه گفته شد. و كلمه «مِمَّنْ حَمَلْنا نوحٍ» شامل هفت نفر منهاى ادريس است كه گفته‏اند: ادريس، جَدّ حضرت نوح بود (دائرة المعارف وجدى) و داخل در «مِمَّنْ حَمَلْنا مَعَ نوَحٍ» نيست. آنوقت، اسرائيل با (واو) بر ابراهيم عطف شده و نشان مى‏دهد كه شش نفر بقيه كه اسمعيل نيز از آنهاست همه از اولاد ابراهيم و اسرائيل‏اند، يعنى هر كه از آنها، فرزند ابراهيم است فرزند اسرائيل نيز است على هذا بقيّه كه ذكريا، يحيى، عيسى، موسى، هارون و اسمعيل بوده باشند هم فرزند ابراهيم و هم فرزند اسرائيل نيز بود. و در نتيجه اين اسمعيل غير از اسمعيل بن ابراهيم است و گرنه براى عطف به او در آيه محمل درستى نخواهد داشت. ناگفته نماند در تفسير برهان ذيل آيه «اِنَّ كانَ صادِقَ الْوَعْدِ» هشت روايت هست كه اسمعيل صادق الوعد غير از اسمعيل بن ابراهيم است و در بعضى احاديث او را اسمعيل بن حزقيل نقل كرده‏اند. راجع به اسمعيل بن ابراهيم آنچه در قرآن آمده از اين قرار است. 1 - او پيغمبر بود [بقره:136]، آيه 84 آل عمران و 163 نساء نيز در همين مضمون است. 2 - او در بناى كعبه با پدرش شركت كرد بقره: 127 و همو بود كه راضى شد پدرش او را در راه خدا قربانى كند (كه در ابراهيم گذشت) گذشته از روايات اهل بيت «عليه السلام» قرآن خود شاهد است كه ذبيح او بود نه برادرش اسحق، در سوره صافات پس از نقل داستان مفصل قربانى مى‏گويد «وَ بَشَّرْناهُ بِاِسْحقَ نَبيّاً مِنَ الصّالِحين» اين آيه بدست مى‏دهد كه اسحق در آن روز هنوز متولد نشده بود و مژده ولادت وى پس از جريان قربانى به ابراهيم داده شد. پس از نوشتن اين استدلال ديدم عين آن را امام صادق «عليه السلام» در روايتى كه در الميزان از فقيه نقل شده بيان فرموده‏اند و نيز در بحار ج 12 ص 129 از حضرت رضا «عليه السلام» نقل گرديده است. براى تكميل بحث به بحار (ج 12 ص 123) طبع جديد رجوع شود در اصول كافى ج 1 باب مشيت و اراده حديت چهارم ذبيح را اسحق گفته علامه طباطبائى در ذيل آن فرمده: اين خلاف اخبار متظاهر شيعه است. امّا اسمعيل صادق الوعد سه دفعه با ادريس وَيَسَعْ ذكر شده چنان كه گذشت و خدا او را در آن سه محل تعريف كرده كه از بندگان صابر و برگزيده است و بر عالميان فضيلت دارد. و نيز درباره او فرموده [مريم:54-55]. يعنى در اين كتاب ياد كن اسمعيل را كه صادق الوعد و پيامبر بلند پايه بود كسان خود را به نماز خواندن و زكات دادن دستور مى‏داد و نزد پروردگارش پسنديده بود. در قرآن مجيد كلمه «اَهل» چون به شخص اضافه شود مثل: اهلى و اهله، اغلب به معنى كسان و خانواده آمده على هذا از جمله «يأمراهله» مى‏شود استفاده كرد كه او فقط به خانواده خود پيغمبر بود و اگر مراد از اهل، قوم باشد بايد گفت: كه قوم او از يك خانواده بوده‏اند، در الميزان كلمه «اهله» را به خواصّ كه كسان و عشيره و قوم باشد معنى كرده است ولى با مراجعه به قرآن خواهيم ديد كه «اهل» در موقع اضافه به شخص چنين معناى وسيعى ندارد، مگر بنا بر مطلبى كه در «اهل» خواهد آمد و در آن صورت به معنى مطلق پيروان خواهد بود خواه از كسان باشد يا نه. امّابايد گفت كه رسالت آن حضرت عام بود و آيه «يأْمُرُ اَهْلَه» ناظر به مطلبى مخصوص است چنانكه درباره حضرت رسول «صلى اللّه عليه و آله و سلم» آمده [شعراء:214]، [طه:132]، با آنكه انذار و امر آن حضرت شامل عموم بود و اينها خطابهاى مخصوص‏اند و مانع از عموم رسالت نيستند. در احاديث شيعه و اهل سنّت هست كه: اين پيامبر عظيم الشأن بشخص وعده داد كه در مكانى حاضر شود، آن شخص نيامد، اسمعيل روى وعده خود يكسال در آنجا منتظر ماند بدين جهت صادق الوعد لقب يافت. و نيز روايت شده كه سه روز منتظر ماند. حديث يكسال در تفسير برهان به سند ضعيف از امام رضا «عليه السلام» و در مجمع البيان مرسلا از امام صادق «عليه السلام» منقول است و در كافى باب الصديق واداء الامانة حديثى به سند حسن نقل شده و در آن هست «فَانْتَظَرَهُ فى ذلِكَ الْمَكانِ سَنَةً» ناگفته نماند، انتظار نشستن يكسال تمام، بعيد است و از نظر عرف و عقل خوب نيست مثلا كسى يكسال تمام در محلّى بنشيند، وسائل خورد و خوابش را به آنجا بياورد، بخورد بخوابد، كار نكند و هر كه از آنجا بگذرد، بگويد: منتظر فلانى هستم چون به وى وعده داده‏ام، چنين كارى خيلى بعيد است و در خور شأن يك پيامبر نيست. قهراً مراد آن است كه مدّت يكسال مراقب آن محل بود و گاه گاه به آنجا سر مى‏زد ويا كسى مى‏فرستاد كه شخص موعود آمده يا نه؟


کلمات نزدیک مکانی

وَ إِبْرَاهِيم إِسْحَاق مِن يَعْقُوب إِلَى مَا أُنْزِل الْأَسْبَاط اذْکُر الْيَسَع عَلَى کُل إِن رَبّنَا کَان ذَا الْکِفْل الْأَخْيَار الْکِبَر إِنّه أَن لِلْعَابِدِين الْکِتَاب الصّالِحِين ذِکْرَى تَقَبّل نَبِيّا فِي إِدْرِيس طَهّرَا الْبَيْت الْمُصْطَفَيْن لِي آبَائِک مِنّا بَيْتِي صَادِق إِلٰها نَحْن لَه أَوْحَيْنَا لَمِن وَاحِدا عَهِدْنَا إِلٰه الْقَوَاعِد عِيسَى إِنّک عِنْدِنَا إِلْيَاس الْوَعْد تَقُولُون وَهَب لِلطّائِفِين رَبّي يُونُس الّذِي لَسَمِيع مُخْلِصُون أَم هَارُون عِنْدَنَا أَنْت يَرْفَع رَحْمَة أَخَاه رَب الدّعَاء لُوطا الْعَاکِفِين بَعْدِه إِنّهُم مُصَلًّى إِلٰهَک السّمِيع لِلّه رَسُولا الْعَلِيم مَعَهُم نَعْبُد إِذ إِلَيْنَا کَانُوا عَلَيْنَا اجْعَلْنِي الْحَمْد السّمَاء رَحْمَتِنَا قَالُوا الصّابِرِين کلاّ مُسْلِمُون أُوتِي هُودا مَقَام النّبِيّين الرّکّع فَضّلْنَا بَعْدِي أَو السّجُود

تکرار در هر سال نزول

در حال بارگیری...